EUG wprowadza obowiązkowe plomby nawigacyjne od 1 lutego 2026 roku: co powinni wiedzieć przewoźnicy

Oficjalnie ogłosiło to Kolegium Euroazjatyckiej Komisji Gospodarczej (EKG): od 1 lutego 2026 r. na terytorium Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EUG) zostanie uruchomiony system śledzenia przewozów z wykorzystaniem plomb nawigacyjnych. Nowe przepisy będą obowiązywać od 1 lutego 2026 r. i dotyczyć będą przewoźników realizujących trasy przebiegające przez kraje członkowskie Unii (Armenię, Białoruś, Kazachstan, Kirgistan, Rosję). Analizujemy szczegóły nowych regulacji i ich wpływ na branżę logistyczną w Europie, zwłaszcza na firmy z Polski i Litwy.

Kluczowe zmiany: stopniowe wdrażanie i nowe wymagania

Podstawowym dokumentem regulującym innowacje jest Umowa o stosowaniu w EUG plomb nawigacyjnych do śledzenia przewozów, podpisana jeszcze w kwietniu 2022 roku. Jej praktyczne zastosowanie rozpocznie się 1 lutego 2026 r. i będzie wdrażane stopniowo, w trzech etapach rozłożonych na półtora roku.

Jak zaznaczył Minister ds. Współpracy Celnej EKG, Rusłan Dawydow, takie stopniowe podejście pozwoli biznesowi dostosować się do nowych warunków. Jednak już od pierwszego etapu zmiany obejmą znaczną część przepływu towarów przez terytorium EUG.

Pierwszy etap: jakie towary i rodzaje transportu będą podlegać kontroli od 11 lutego 2026 r.?

Począwszy od 11 lutego 2026 r., stosowanie plomb nawigacyjnych stanie się obowiązkowe dla następujących kategorii towarów i operacji:

1. Towary objęte sankcjami i towary akcyzowe:

• Co: Towary objęte sankcjami, a także wyroby alkoholowe i tytoniowe.
• Transport: Drogowy i kolejowy.
• Procedury: Tranzyt celny, eksport, a także handel wzajemny między państwami członkowskimi EUG.
• Co to oznacza dla przewoźnika: Podczas tranzytu przez EUG lub eksportu takich towarów z Unii, na pojeździe będzie musiała być zainstalowana plomba nawigacyjna, która w czasie rzeczywistym przekazuje dane o lokalizacji ładunku.

2. Towary konsumpcyjne w tranzycie:

• Co: Wybrane kategorie towarów, w tym odzież, obuwie i sprzęt techniczny.
• Transport: Tylko drogowy.
• Procedury: Tranzyt celny.
• Co to oznacza dla przewoźnika: Europejskie firmy przewożące na przykład odzież z Europy do krajów Azji Środkowej tranzytem przez EUG będą musiały wyposażyć swoje ciężarówki w plomby nawigacyjne.

3. Produkty zawierające nikotynę przy eksporcie:

• Co: Produkty zawierające nikotynę i surowiec nikotynowy (kody CN 2404, 2939 79 000 0, 2939 80 000 0).
• Transport: Tylko drogowy.
• Procedury: Eksport z obszaru celnego EUG.

Uchylenie starych przepisów

Ważnym punktem jest uchylenie od 11 lutego 2026 r. decyzji Kolegium EKG nr 63 z 8 czerwca 2021 r. Wcześniej decyzja ta zobowiązywała do objęcia wyrobów tytoniowych i alkoholu procedurą tranzytu celnego podczas ich eksportu i przemieszczania po terytorium EUG. Teraz kontrola przewozu tych towarów będzie realizowana wyłącznie w ramach nowej Umowy za pomocą plomb nawigacyjnych.

Analiza dla europejskich przewoźników: na co się przygotować?

Wprowadzenie systemu śledzenia za pomocą plomb nawigacyjnych to krok EUG w kierunku wzmocnienia kontroli nad przepływami tranzytowymi i eksportowymi, a także walki z “szarą strefą” w imporcie i przemytem.

• Dodatkowe procedury: Konieczne będzie uwzględnienie czasu i zasobów na instalację i aktywację plomb na granicach lub w specjalnych punktach. Szczegóły procedury i informacje o operatorach plombowania będą kluczowe dla planowania logistyki.
• Możliwe dodatkowe koszty: Usługi związane z dostarczaniem i obsługą plomb nawigacyjnych najprawdopodobniej będą płatne. Przewoźnicy i spedytorzy powinni uwzględnić te koszty przy kalkulacji stawek frachtowych.
• Zwiększona przejrzystość i bezpieczeństwo: Z drugiej strony, system może zwiększyć bezpieczeństwo przewozów, ponieważ każda nieautoryzowana próba otwarcia plomby lub odchylenie od trasy zostanie odnotowane. Może to stanowić dodatkową gwarancję nienaruszalności ładunku.
• Konieczność informowania kierowców: Kierowcy muszą być poinstruowani o nowych zasadach, obsłudze plomb i postępowaniu w sytuacjach awaryjnych (np. w przypadku awarii technicznej plomby).

Informacja: jak działają plomby nawigacyjne

Plomby nawigacyjne działają w oparciu o GPS. Jest to ich kluczowy element technologiczny, który pozwala na śledzenie przemieszczania się ładunku. Wewnątrz każdej plomby znajduje się odbiornik GPS: stale określa on dokładne współrzędne geograficzne plomby (a tym samym pojazdu), odbierając sygnały z satelitów. Plomba jest również wyposażona w moduł komunikacji mobilnej (podobny do tego w smartfonach). Za jego pośrednictwem przekazuje uzyskane współrzędne GPS oraz informacje o swoim stanie (zamknięta, otwarta, próba manipulacji) do specjalnego systemu informacyjnego. Upoważnione służby (np. organy celne) i w niektórych przypadkach sam właściciel ładunku mogą w czasie rzeczywistym obserwować na mapie, gdzie znajduje się transport, czy porusza się on zgodnie z wyznaczoną trasą i czy nie było prób nieautoryzowanego dostępu do ładunku.

W ten sposób trasa ładunku jest widoczna jak na dłoni. Każde odchylenie od trasy lub nieplanowany postój są rejestrowane przez system. Plomba natychmiast wyśle sygnał alarmowy, jeśli ktoś spróbuje ją otworzyć lub uszkodzić. Znacząco zmniejsza to ryzyko kradzieży lub podmiany ładunku. Dla organów kontrolnych obecność takiej plomby jest gwarancją, że ładunek jest przewożony zgodnie z przepisami. Może to zmniejszyć liczbę fizycznych kontroli na granicach i w punktach kontrolnych, oszczędzając czas w podróży.

CargoNews będzie nadal śledzić rozwój wydarzeń, w szczególności publikację szczegółów dotyczących kolejnych etapów wdrażania systemu i jego regulacji technicznych.