Europejska branża logistyczna dostosowuje się do uruchomienia EES i nowych ograniczeń: analiza drugiego tygodnia października 2025 r.

W tygodniu od 5 do 12 października 2025 r. europejski sektor transportu i logistyki stanął w obliczu szeregu istotnych wydarzeń, wymagających sprawnego dostosowania procesów biznesowych. Kluczowym z nich było uruchomienie nowego unijnego systemu kontroli granicznej (EES), które zbiegło się w czasie z wprowadzeniem ograniczeń na trasach alpejskich, przedłużeniem kontroli granicznych w Polsce oraz wzmocnieniem nadzoru regulacyjnego w obszarze prawa pracy i opłat drogowych.

Wdrożenie EES niesie ryzyko początkowych opóźnień

Od 12 października w Unii Europejskiej rozpoczęło się stopniowe wdrażanie Systemu wjazdu/wyjazdu (Entry/Exit System, EES), którego celem jest automatyzacja kontroli granicznej dla obywateli państw spoza UE. System, który do 10 kwietnia 2026 r. ma całkowicie wyeliminować ręczne stemplowanie paszportów, będzie prowadził cyfrową ewidencję przekroczeń granicy wraz z rejestracją danych biometrycznych.

Mimo długoterminowych celów związanych z przyspieszeniem procedur, uczestnicy rynku i eksperci branżowi wyrażają zaniepokojenie początkowym etapem wdrożenia. Według agencji Reuters, największych trudności można spodziewać się na trasach łączących UE z Wielką Brytanią, w szczególności w porcie w Dover i na terminalach Eurotunelu. Pierwotna rejestracja danych wymaga więcej czasu, co może prowadzić do powstawania kolejek. Dla operatorów transportowych z Polski i Litwy, których floty składają się również z kierowców z krajów trzecich, nowe przepisy stanowią bezpośrednie wyzwanie operacyjne, wymagające uwzględnienia ewentualnych przestojów przy planowaniu harmonogramów dostaw.

Czynniki regionalne: kontrole w Polsce i sygnały z Litwy

Równolegle do zmian ogólnoeuropejskich, w Polsce i na Litwie odnotowano ważne wydarzenia o znaczeniu regionalnym. Polskie władze podjęły decyzję o przedłużeniu tymczasowej, wyrywkowej kontroli na granicach z Niemcami i Litwą do 4 kwietnia 2026 r. Środek ten utrzymuje czynnik potencjalnych opóźnień na kluczowych szlakach tranzytowych i podkreśla znaczenie posiadania przez przewoźników kompletnego zestawu prawidłowo sporządzonych dokumentów.

W dniach 6-7 października w Wilnie odbyła się konferencja „Customs Ecosystem Conference”. Jak wynika z materiałów europejskiego stowarzyszenia CLECAT, podczas wydarzenia omawiano kwestie zaostrzenia zgodności (compliance) oraz kontroli przestrzegania reżimu sankcyjnego. Jest to sygnał dla importerów i eksporterów o wzmożonej uwadze organów celnych na weryfikację pochodzenia towarów i dokumentacji towarzyszącej.

Ograniczenia operacyjne i ryzyko zakłóceń

Na bieżącą działalność operacyjną przewoźników wpłynęły również lokalne ograniczenia na trasach. W Austrii wprowadzono dodatkowe nocne zakazy ruchu dla pojazdów ciężarowych o masie powyżej 3,5 tony w korytarzu Brenner (autostrady A12/A13), które będą obowiązywać do 17 października w związku z remontem mostu. Według portalu Trans.INFO, ograniczenie to zmusza firmy do zmiany harmonogramów przejazdów lub korzystania z alternatywnych, bardziej kosztownych tras.

Krótkoterminowe ryzyko dla łańcuchów dostaw stwarza również sytuacja w Belgii, gdzie związki zawodowe zapowiedziały przeprowadzenie strajku generalnego 14 października. Euronews informuje o możliwych poważnych zakłóceniach w funkcjonowaniu infrastruktury transportowej, co może wpłynąć na terminowość dostaw „ostatniej mili” oraz pracę terminali magazynowych w rejonie Brukseli i Antwerpii.

Wzmocnienie nadzoru regulacyjnego

W obszarze regulacji tydzień upłynął pod znakiem kilku wydarzeń. Od 2 do 9 października w całej Europie odbywały się akcje w ramach „ETF Logistics Action Days”, które ponownie uwypukliły kwestie warunków pracy kierowców i stosowania schematów podwykonawstwa. Wydarzenia te wpisują się w tendencję do wzmacniania kontroli ze strony inspekcji w zakresie przestrzegania prawa pracy.

Ponadto Komisja Europejska wszczęła postępowanie sądowe przeciwko Włochom z powodu niepełnej implementacji dyrektywy (UE) 2022/362 („Eurowinieta”). Krok ten potwierdza zamiar regulatora, by zapewnić powszechne przejście na system opłat drogowych zróżnicowanych na podstawie emisji CO2​, co w perspektywie średnioterminowej wpłynie na strukturę kosztów przewoźników i będzie wymagało strategicznego planowania odnowy floty.

W dziedzinie regulacji technicznych aktualna pozostaje kwestia zgodności floty z wymogami dotyczącymi inteligentnych tachografów drugiej generacji (G2V2). Ostateczny termin ich obowiązkowej instalacji w pojazdach wykonujących przewozy międzynarodowe minął 18 sierpnia 2025 r., co zwiększa ryzyko nałożenia kar podczas jesiennych kontroli.

Rozwój technologiczny: transport autonomiczny

W obliczu wyzwań operacyjnych i regulacyjnych branża wykazuje postęp technologiczny. Firma Einride ogłosiła pomyślne zrealizowanie pierwszego transgranicznego przejazdu w pełni autonomicznej ciężarówki (bez kierowcy w kabinie) między Szwecją a Norwegią. Jak donosi magazyn ITS International, wydarzenie to jest ważnym wskaźnikiem dojrzałości technologii autonomicznej jazdy i jej potencjału do komercyjnego wykorzystania na trasach magistralnych w przyszłości.