Kontrola kierowcy przez ITD: uprawnienia i zasady

Głównym obowiązkiem inspektorów transportu drogowego, czyli „krokodyli”, jest sprawowanie pieczy nad dobrym stanem dróg oraz bezpieczeństwem na drogach. Służbę powołano (w 2001 r.) także w celu eliminacji tych zjawisk w transporcie drogowym, które mogłyby szkodzić zdrowej, zrównoważonej konkurencji. Tłumaczymy, jakie uprawnienia na inspektor ITD oraz na czym polega kontrola. kontrola kierowcy przez ITD

Stop!

Kontrola przeprowadzana przez inspektora transportu drogowego rozpoczyna się od wydania przez niego polecenia – sygnału. Sygnał zazwyczaj wykonywany jest tarczą, czyli lizakiem, a w przypadku niedostatecznej widoczności – latarką z czerwonym światłem lub tarczą z elementem odblaskowym. Jeżeli inspektor znajduje się w pojeździe, może skorzystać z urządzeń nagłaśniających, sygnalizacyjnych lub świetlnych. Jednocześnie powinien on wskazać bezpieczne miejsce do zatrzymania. W tym celu może wydać kierowcy polecenie jazdy za pojazdem ITD.

Tym samym kontrola ITD może mieć różne formy:

– kontroli dynamicznej – w której zatrzymanie pojazdu następuje z wykorzystaniem pojazdu służbowego znajdującego się w ruchu,
– kontroli mobilnej – wykonywanej pojazdem służbowym w zakresie elektronicznego poboru opłat,
– kontroli statycznej – w której zatrzymanie pojazdy następuje w wyznaczonym punkcie kontroli.

Po zatrzymaniu pojazdu inspektor jest zobowiązany do poinformowania kierującego o swoim stopniu, imieniu i nazwisku oraz powodzie zatrzymania. Musi ponadto okazać legitymację służbową, jest to bowiem dokument uprawniający do przeprowadzenia kolejnych czynności kontrolnych.

kontrola kierowcy przez ITD

Kontrola kierowców przez ITD – krok po kroku

W pierwszej kolejności inspektor wydaje polecenia:

– unieruchomienia silnika,
– otwarcia kabiny pojazdu,
– włączenia świateł awaryjnych – jeżeli kontrola przeprowadzana jest na poboczu, pasie awaryjnym lub zatoce postojowej,
– oraz zabezpieczenia pojazdu przed przemieszczaniem się.

Inspektor może również wydać polecenie opuszczenia kabiny pojazdu lub zezwolić na jego opuszczenie.

Lista obowiązków, uprawnień oraz działań kontrolnych jest bardzo długa. Szczegółowo opisano ją w Dzienniku Urzędowym Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego (Zarządzenie nr 28/2014). Inspektor ma m.in. prawo wejść do kabiny pojazdu, przyczepy oraz naczepy, należy mu ponadto zapewnić dostęp do podwozia czy innych zamkniętych części pojazdu.

Kontrolujący sprawdza stan techniczny pojazdu za pomocą mobilnej stacji kontroli lub urządzeń diagnostycznych. Jeżeli uzna, że usterki stwarzają zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, zatrzymuje za pokwitowaniem dowód rejestracyjny. Poza tym weryfikacji poddawane są naciski osi, masa całkowita oraz wymiary pojazdu. Wszelkie wykroczenia w tym zakresie stanowią podstawę do wszczęcia postępowania, inspektor ma prawo zakazać dalszej jazdy.

Do kluczowych obowiązków inspektora oprócz zweryfikowania stanu technicznego pojazdu należy także kontrola przestrzegania przepisów dotyczących czasu pracy prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowcy. Kolejność i zakres czynności kontrolnych zależy m.in. od rodzaju tachografu. W przypadku urządzeń cyfrowych inspektor loguje do tachografu kartę kontrolą, aby fakt przeprowadzenia kontroli został zarejestrowany na karcie kierowcy oraz w tachografie, a następnie porównuje zgodność zapisów na karcie z zapisami w urządzeniu, weryfikując co najmniej okres od ostatniego odpoczynku tygodniowego do momentu kontroli.

Ponadto inspektor ma prawo do skontrolowania prawidłowości uiszczania opłat elektronicznych za korzystanie z płatnych odcinków dróg. W niektórych sytuacjach sprawdza także, jakie paliwo zatankował kierowca – poprzez pobranie próbek ze zbiornika.

Co ciekawe, inspektor czasami sam wsiada za kierownicę, np. w sytuacji, gdy konieczne jest sprawdzenie stanu technicznego pojazdu, np. działania hamulców, masy lub nacisku osi pojazdu bądź bezpiecznego zaparkowania pojazdu w sytuacji, gdy kierowca jest w stanie po spożyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości (czy też pod wpływem środków odurzających).

kontrola kierowcy przez ITD

Mandat od ITD
Warto wiedzieć, że ITD ma prawo do nakładania oraz pobierania kar pieniężnych, jak również zatrzymania dowodu rejestracyjnego pojazdu lub prawa jazdy. Wysokości grzywien reguluje ustawa o transporcie drogowym, ustawa Prawo o ruchu drogowym, ustawy o drogach publicznych oraz ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. Inspektor może nałożyć na kierowcę grzywny o łącznej wysokości do 2000 zł, z kolei na przedsiębiorcę – od 5000 do 10000 zł.

kontrola kierowcy przez ITD

Kontrola kierowców przez ITD – także osobówki

Mimo iż do głównych zadań ITD należy kontrola samochodów ciężarowych i autobusów, to inspektorzy mają pełne prawo także do kontroli dostawczaków, a nawet samochodów osobowych (od 2011 r.). ITD zatrzyma osobówkę, jeśli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że kierowca znajduje się pod wpływem alkoholu lub środków odurzających bądź w sytuacji, gdy kierujący naruszył przepisy ruchu drogowego lub spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym (także w przypadku, gdy naruszenie zostało zarejestrowane np. przez przyrząd kontrolno-pomiarowy). Oznacza to, że inspektor, podobnie jak funkcjonariusz Policji, może nas wylegitymować, sprawdzić trzeźwość, skontrolować dokumenty i stan techniczny pojazdu oraz wystawić mandat.