Decyzja o dużej wadze: na autostradzie A4 zaczął działać “cyfrowy inspektor”

Projekt pilotażowy na trasie A4 zapowiada przyspieszenie kontroli ciężarówek nawet 30–krotnie. Przewoźnicy powinni przygotować się na to, że cyfrowa diagnostyka sprawi, iż wyrywkowe kontrole staną się reliktem przeszłości.

Niemcy, które przez długi czas uważane były za wzór infrastruktury, oficjalnie wkroczyły w erę automatycznej kontroli wagowej. Na ruchliwym odcinku autostrady A4 między Akwizgranem a Kolonią uruchomiono pierwszy w kraju system Weigh–in–Motion (WIM), zdolny do ważenia ciężarówek bezpośrednio w ruchu.

Jak informuje Federalny Urząd Logistyki i Mobilności (BALM), projekt ten ma na celu radykalne zmniejszenie obciążenia zużytych konstrukcji drogowych oraz wyeliminowanie naruszających przepisy bez zatrzymywania uczciwych uczestników ruchu.

Trzydzieści kontra trzy

Głównym zarzutem niemieckich władz wobec starych metod kontroli była ich rażąca nieefektywność. Przed uruchomieniem systemu WIM mobilne patrole BALM były w stanie sprawdzić średnio trzy ciężarówki na godzinę, działając w dużej mierze na ślepo. Teraz przepustowość punktu kontrolnego wzrosła do 90 ciężarówek na godzinę, a dobowy zasięg może wynieść nawet 500 pojazdów.

Strona techniczna wygląda klasycznie dla rynku europejskiego: w nawierzchni drogi zamontowano czujniki piezoelektryczne. Rejestrują one nacisk na każdą oś, gdy pojazd przejeżdża po nich z prędkością przelotową. Jeśli elektronika wykryje “przeciążenie”, numer rejestracyjny zostaje natychmiast wyświetlony na tablicy LED wraz z nakazem zjazdu na najbliższy parking w celu przeprowadzenia szczegółowej kontroli.

Cena nadmiarowej wagi

Procedura w punkcie stacjonarnym wyklucza element przypadkowości. Tutaj ciężarówka jest ponownie ważona na wzorcowych, skalibrowanych wagach. O ile automatyka na trasie może mieć margines błędu, o tyle kontrola stacjonarna staje się podstawą prawną do nałożenia sankcji. Taryfikator mandatów w Niemczech pozostaje dotkliwy, ale nie wygórowany – od 30 do 452 euro.

Jednak dla logistyków główne ryzyko nie tkwi w kwocie mandatu, lecz w stracie czasu. W przypadku przekroczenia masy o ponad 5%, kierowca otrzymuje zakaz dalszej jazdy do momentu, aż nadmiar ładunku zostanie rozładowany lub przeładowany. W warunkach napiętych terminów dostaw może to kosztować przewoźnika utratę kontraktu.

Niemiecka powściągliwość na tle polskiego rozmachu

Dla obserwatorów z zewnątrz obecne wdrożenie może wydawać się spóźnione. Podczas gdy Niemcy uroczyście otwierają pierwszy pełnowartościowy kompleks, w sąsiedniej Polsce pod zarządem GDDKiA funkcjonuje już ponad 120 stanowisk WIM. Warszawa dawno uczyniła automatyczną kontrolę wagową jedną z najgęstszych w Europie. Podobna sytuacja występuje w Czechach (31 stacji), Belgii (około 50) i we Włoszech (do 60).

Plan Berlina dotyczący skalowania systemu wygląda na podkreślonie ostrożny: do 2028 roku planuje się budowę zaledwie 16 takich kompleksów. Biorąc pod uwagę stan niemieckich mostów, z których wiele wymaga natychmiastowego remontu lub wymiany, taka niespieszność wydaje się raczej komprosem politycznym niż koniecznością techniczną.

Problemy cyfrowego inspektora

Mimo automatyzacji, system pozostaje na razie półautonomiczny. Ostateczną decyzję o ukaraniu i tak podejmuje inspektor BALM na miejscu. Wskazuje to na fakt, że technologia w niemieckim porządku prawnym wciąż przechodzi fazę testów. Główną trudnością dla przewoźników jest obecnie adaptacja do “niewidzialności” kontroli: o ile wcześniej kierowca mógł zauważyć patrol na poboczu i skorygować trasę, o tyle wobec czujników w asfalcie klasyczne techniki rozpoznania drogowego są bezsilne.

Informacja: Ewolucja WIM w Europie Pierwsze eksperymenty z ważeniem w ruchu rozpoczęły się w Europie już w latach 70. XX wieku, ale prawdziwy przełom technologiczny nastąpił na początku lat 2000. wraz z rozwojem precyzyjnych piezoczujników. Początkowo systemy WIM służyły wyłącznie do zbierania statystyk o stanie dróg. Pionierami w wykorzystywaniu danych WIM do bezpośredniego nakładania kar stały się Holandia i Francja. Obecnie ogólnoeuropejska tendencja zmierza ku stworzeniu jednolitej sieci monitoringu wagowego, która pozwoli na przekazywanie danych o przeładowanej ciężarówce między krajami członkowskimi UE w czasie rzeczywistym.