Paliwo drożeje, Słowacja dyskryminuje, a Londyn stawia na elektryczność: podsumowanie tygodnia dla przewoźnika

Tydzień 23–29 marca 2026 roku, podobnie jak poprzednie, upłynął pod znakiem szoku paliwowego. IRU zażądała pilnego zwołania Rady Ministrów Transportu UE, Polska obniżyła VAT na paliwo, a Niemcy ograniczyły stacje benzynowe do jednej podwyżki cen dziennie. Co powinien wiedzieć przewoźnik – w naszym krótkim zestawieniu.

IRU bije na alarm: bez koordynacji UE – zakłócenia w łańcuchach dostaw

IRU skierowała list do ministrów transportu UE z apelem o natychmiastowe, skoordynowane działania. Ceny paliw w transporcie drogowym wzrosły o 30–35% w całej Unii. Na kluczowych korytarzach odnotowuje się już opóźnienia w dostawach, ograniczony dostęp do diesla oraz transgraniczne nierównowagi wynikające z “turystyki paliwowej”.

Dyrektor IRU ds. UE Raluca Marian oświadczyła: “Bez szybkich i skoordynowanych działań istnieje realne ryzyko poważnych zakłóceń w łańcuchach dostaw”. IRU proponuje trzy kierunki: plan ochrony kluczowych przepływów logistycznych, kryzysowy mechanizm wsparcia z podniesieniem progu pomocy publicznej, którą kraje UE mogą przyznawać przewoźnikom bez zgody Brukseli, oraz fundusz dla firm w trudnej sytuacji. Jeśli UE nie wypracuje jednolitego podejścia, każdy kraj będzie nadal działał na własną rękę – a trasy międzynarodowe staną się jeszcze mniej przewidywalne.

Polska: VAT na paliwo w dół do 8%, ustawa już podpisana

26 marca rząd ogłosił szeroki pakiet antykryzysowy. VAT na paliwa silnikowe został obniżony z 23% do 8%, a akcyza do poziomu minimum unijnego (29 groszy na benzynę, 28 groszy na diesla). Wprowadzono maksymalną cenę detaliczną, którą codziennie ustala minister energii. Premier Donald Tusk zapowiedział spadek cen o około 1,2 złote na litrze jeszcze przed świętami wielkanocnymi.

Kontekst: dzień wcześniej diesel osiągnął rekordowe 8,69 zł (≈ €2,04) za litr. Ceny hurtowe wzrosły o około 50% od końca lutego, a podatki i opłaty stanowią ponad 40% ceny detalicznej. Według danych Reuters, środki te będą kosztować budżet około 1,6 mld złotych miesięcznie. Akcje państwowego koncernu Orlen gwałtownie spadły po ogłoszeniu decyzji – w ciągu dnia spadek sięgał 6,6%, choć do zamknięcia sesji część strat została odrobiona.

Sejm i Senat błyskawicznie przeprocesowały projekt, a 27 marca prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę. Formalności zostały dopełnione – teraz kluczowa jest szybkość realnego spadku cen na stacjach.

Niemcy: jedna podwyżka ceny dziennie i silniejsza kontrola kartelowa

W dniach 26–27 marca Bundestag i Bundesrat zatwierdziły pakiet środków dotyczących cen paliw. Stacje benzynowe mogą teraz podnosić cenę tylko raz dziennie – o godzinie 12:00. Obniżki są możliwe w dowolnym momencie. Kara za naruszenie przepisów wynosi do €100 000. Model ten zapożyczono z Austrii, gdzie podobna zasada obowiązuje od około 15 lat.

Równolegle rozszerzono kompetencje Federalnego Urzędu Kartelowego: regulator będzie mógł łatwiej ścigać firmy za nieuzasadnione zawyżanie cen, przy czym ciężar dowodu zostaje przeniesiony na podejrzaną firmę.

Według danych BGL, diesel w Niemczech podrożał o około 28% – z €1,75 do €2,24 za litr. Ponieważ udział paliwa w kosztach przewoźnika stanowi około jednej trzeciej, oznacza to wzrost ogólnych wydatków o około 9% przy skrajnie niskiej marży branży (od 1% do 3%). Dla przewoźnika międzynarodowego tankującego w Niemczech kształtowanie się cen stanie się nieco bardziej przewidywalne. Ale diesel od tego nie stanie się tańszy.

Słowacja: podwójne ceny dla zagranicznych aut i konflikt z Brukselą

Rząd Roberta Fico wprowadził 30-dniowy pakiet środków nadzwyczajnych dotyczących diesla: ograniczenie sprzedaży do pełnego baku plus kanister o pojemności nie większej niż 10 litrów, limit €400 na jedno tankowanie, zakaz eksportu paliwa oraz odrębne zasady ustalania cen dla pojazdów na zagranicznych numerach rejestracyjnych. Od 23 marca takie pojazdy płacą za diesla cenę regulowaną €1,826 za litr – co stanowi średnią arytmetyczną cen w Austrii, Czechach i Polsce.

24 marca Komisja Europejska wydała surową ocenę. Rzecznik Ricardo Cardoso stwierdził: “Uważamy ten środek za skrajnie dyskryminujący i sprzeczny z prawem UE”. Jednak w przypadku ciężkich pojazdów ciężarowych limit tankowania może nie wystarczyć na napełnienie baku, co zmusza przewoźników do ponownego tankowania na droższych rynkach, takich jak Niemcy czy Austria.

Dla przewoźnika międzynarodowego to niepokojący precedens: w dobie kryzysu poszczególne kraje UE zaczynają ratować “swoich” kosztem tranzytu i wspólnego rynku. Podobny system podwójnych cen obowiązuje na Węgrzech, choć publiczna reakcja Komisji Europejskiej w tej sprawie nie została jeszcze odnotowana.

Wielka Brytania: £1 mld na elektryczne ciężarówki i ładowanie

25 marca rząd Wielkiej Brytanii ogłosił pakiet o wartości £1 mld na elektryfikację transportu komercyjnego. Programy “Zero Emissions Truck and Van” oraz “Depot Charging Scheme” mają na celu usunięcie dwóch głównych barier: wysokich kosztów elektrycznych ciężarówek oraz braku infrastruktury ładowania.

Parametry: granty do £81 000 na ciężkie ciężarówki elektryczne (do 40% wartości), do £5 000 na furgonetki elektryczne oraz do £1 mln na infrastrukturę ładowania w bazach (pokrycie do 70% kosztów), z czego £170 mln przeznaczono osobno na “Depot Charging Scheme”. Minister ds. dekarbonizacji Keir Mather podkreślił: “Sektor logistyczny to fundament gospodarki kraju, jest wart £170 mld i zapewnia 2,7 mln miejsc pracy”.

Dla europejskiego przewoźnika nie jest to bezpośrednia instrukcja do działania, ale ważny sygnał strategiczny: podczas gdy Europa dotuje obniżkę cen diesla, Wielka Brytania dotuje odchodzenie od niego.

UE–Mercosur: umowa handlowa wejdzie w życie 1 maja

23 marca Komisja Europejska dopełniła ostatniej formalności proceduralnej – wysłała “notę werbalną” do Paragwaju jako depozytariusza umów Mercosur. Część handlowa umowy zacznie być tymczasowo stosowana od 1 maja 2026 roku w tych krajach bloku, które zakończyły ratyfikację i powiadomiły UE do końca marca. Argentyna, Brazylia i Urugwaj już to zrobiły. Paragwaj ratyfikował umowę i przygotowuje się do wysłania powiadomienia.

Strefa wolnego handlu połączy ponad 700 mln ludzi. Mercosur w ciągu 10 lat zniesie cła na 91% eksportu z UE. Ważne: formalne uruchomienie zostało już zatwierdzone, ale zmiany taryfowe zaczną obowiązywać właśnie od 1 maja, a tymczasowe stosowanie to nie to samo co pełna ratyfikacja. Parlament Europejski poprosił Trybunał Sprawiedliwości UE o opinię w sprawie zgodności umowy z traktatami unijnymi, więc historia prawna jest jeszcze daleka od zakończenia.

Dla logistyka oznacza to średniookresową przebudowę potoków towarowych między Europą a Ameryką Południową: nowe możliwości dla portów, frachtu, odpraw celnych i dowozów wewnątrzunijnych.

UE i Australia zakończyły negocjacje w sprawie strefy wolnego handlu

24 marca UE i Australia ogłosiły zakończenie ośmioletnich negocjacji w sprawie FTA. Umowa zniesie ponad 99% ceł na eksport towarów z UE do Australii, a roczne oszczędności na cłach dla europejskich eksporterów wyniosą ponad €1 mld. Pakiet zniesienia ceł obejmuje samochody osobowe, ciężarówki i komponenty samochodowe, choć w przypadku niektórych pozycji znoszenie ceł może być stopniowe. Poprawia się dostęp do surowców krytycznych i wodoru – to element dywersyfikacji łańcuchów dostaw.

Umowa jeszcze nie weszła w życie: przed nami weryfikacja prawna, podpisanie, zgoda Parlamentu Europejskiego i ratyfikacja przez obie strony. Jednak dla logistyki kierunek jest jasny – na horyzoncie nowe strumienie ładunków i trasy.

Eurostat: transport drogowy jedynym rosnącym rodzajem transportu w ciągu 10 lat

26 marca Eurostat opublikował dane dotyczące podziału modalnego transportu towarowego za rok 2024. 67,0% ładunków w tonokilometrach to transport morski, 25,7% – drogowy, 5,4% – kolejowy, 1,7% – żegluga śródlądowa, 0,2% – lotnictwo.

Kluczowy wniosek: w ciągu dekady (2014–2024) transport drogowy okazał się jedynym rodzajem, który zwiększył swój udział – o 3,3 p.p. Transport morski stracił 2,5 p.p., a kolej – 0,3 p.p. Na poziomie politycznym dużo mówi się o przesunięciu modalnym na tory. Rzeczywistość pokazuje coś przeciwnego: droga umacnia swoją pozycję. Żadna alternatywa nie jest w stanie zaoferować obecnie porównywalnej elastyczności i zasięgu.