CARGONEWS

CargoWeek: drogi diesel, odwołane pociągi i ryzyko przestoju portów

Газетный коллаж: грузовик, дизельная колонка, грузовой поезд и контейнерный порт

W nocy z 10 na 11 listopada hiszpańska Renfe planowała uruchomić 38 pociągów towarowych. Do godziny siódmej rano odwołano 25 z nich. Jeśli w terminalu końcowym na kontener czekała już zamówiona ciężarówka, dalszy harmonogram dostawy mógł się posypać. Na 17 listopada w Hiszpanii zapowiedziano kolejny strajk na kolei, a tego samego dnia we Francji akcję protestacyjną ogłosili pracownicy portów.

Jednocześnie ropa dostarczana do Europy od początku października potaniała o niemal jedną trzecią, a diesel na stacjach paliw zaledwie o około jedną dziesiątą. Przewoźnicy muszą uwzględniać zarówno drogie tankowanie, jak i ryzyko opóźnienia ładunku, choć stawka za kurs została już uzgodniona z klientem.

Hiszpania i Francja: gdy ładunek nie dociera na czas

Protesty w Hiszpanii rozpoczęły się 10 listopada od strajku maszynistów. Związek zawodowy SEMAF domagał się realizacji ustaleń dotyczących bezpieczeństwa po poważnych wypadkach kolejowych. Następnego dnia odbył się strajk ogólnokrajowy, tym razem z innymi postulatami: UGT domagał się wyższych płac i dostępnych mieszkań. Obie akcje odbiły się na rozkładach jazdy.

Renfe poinformowała o odwołaniu 25 z 38 pociągów towarowych zaplanowanych w nocy na 11 listopada, według stanu na godzinę 7:00. W podsumowaniu dnia spółka podała, że nie zrealizowano 20% kursów objętych obowiązkowym minimum przewozów towarowych. Chodzi o część połączeń, które zgodnie z decyzją władz muszą być utrzymane nawet podczas strajku. 11 listopada minimum wynosiło 26% rozkładu, ale ta liczba nie pozwala ustalić rzeczywistej liczby odwołanych pociągów w całej dobie.

Dla nadawcy liczy się los konkretnego kontenera. Jeśli pociąg dojedzie później, niż uzgodniono, ciężarówka podstawiona do dalszego transportu może zostać bez ładunku. Potem trzeba na nowo umawiać terminy załadunku i rozładunku. Na międzynarodowych trasach z Hiszpanii przez Francję taka zmiana dotyczy kilku operatorów. Na razie nie ma danych, ile towarów rzeczywiście przeniesiono z kolei na drogi.

Po ustępstwach rządu SEMAF przesunął własną akcję z 12 na 23 listopada. Jednak na 17 listopada, według informacji Renfe, zapowiedziano kolejny strajk z udziałem kilku organizacji. Władze ponownie wyznaczyły minimum na poziomie 26% pociągów towarowych. Rzeczywista skala zakłóceń będzie znana dopiero po zakończeniu protestu.

We Francji portowy związek zawodowy CGT zapowiedział 24-godzinny strajk na 17 listopada. Qualitair & Sea precyzuje, że w porcie Marseille-Fos protest ma trwać od godziny 20:00 w poniedziałek do 20:00 we wtorek. W chwili przygotowywania materiału nie było potwierdzonych informacji, w jakim zakresie przyłączą się inne porty.

Dla ciężarówek konsekwencje mogą zacząć się od jednego odwołanego odbioru kontenera. Jeśli kierowca przyjeżdża na umówioną godzinę, a statek nie został jeszcze rozładowany lub terminal wstrzymał obsługę ładunków, pojazd stoi, a kolejne zlecenie trzeba przesunąć. Terminal może naliczyć opłatę za składowanie po upływie darmowego okresu, linia żeglugowa – za spóźniony zwrot kontenera, a przewoźnik – za oczekiwanie ciężarówki. To, kto ostatecznie zapłaci, zależy od umów między uczestnikami dostawy.

W Le Havre takie koszty już wywoływały spory. Pod koniec października Qualitair & Sea opisywała kolejki sięgające ośmiu godzin na odbiór jednego kontenera. Po cyberataku na terminal TN MSC z zakłóceniami działał system wcześniejszej rezerwacji wizyt ciężarówek. To relacja konkretnego operatora dotycząca października. Aktualne kolejki oraz udział terminali w strajku 17 listopada wymagają osobnego potwierdzenia.

Dla polskiego lub litewskiego przewoźnika obsługującego francuski port możliwość dojazdu drogą nie oznacza jeszcze, że da się odebrać ładunek w terminalu. Dlatego informacje o udziale Le Havre, Rouen i Nantes Saint-Nazaire w strajku należy oceniać na podstawie komunikatów samych portów i operatorów. Na razie nie ma potwierdzenia, że zostaną całkowicie zatrzymane.

Dlaczego diesel tanieje wolniej niż ropa

Listopadowe dane o cenach paliw początkowo wyglądały obiecująco. 13 listopada IRU podała, że cena ropy przeznaczonej do fizycznych dostaw do Europy spadła z około 136 dolarów za baryłkę 8 października do 93 dolarów 11 listopada. Baryłka to około 159 litrów. Do porównania IRU wykorzystała wskaźnik North Sea Dated, jeden z punktów odniesienia dla cen rzeczywistych dostaw ropy.

W przypadku diesla spadek był znacznie mniejszy. Według obliczeń IRU średnia cena tego paliwa na stacjach w UE, ważona wielkością zużycia w poszczególnych krajach, wynosiła 12 listopada 2,09 euro za litr. W ciągu pierwszych dwunastu dni miesiąca spadła o ponad 4%, ale nadal była o 28% wyższa niż pod koniec lutego. To właśnie cena gotowego paliwa kupowanego przez firmę transportową decyduje o wydatkach na tankowanie.

Przyczynę tej różnicy łatwiej zrozumieć, gdy prześledzi się drogę paliwa na stację. Ropę trzeba przerobić na olej napędowy, dostarczyć do magazynu i rozwieźć po stacjach. Eksport gotowych produktów naftowych z Bliskiego Wschodu pozostawał w październiku o 44% niższy niż w lutym, choć dostawy surowej ropy się odbudowywały. W Europie niski poziom wody w Renie ogranicza przewóz paliw barkami. Do końcowej ceny dochodzą podatki: akcyza, czyli podatek nakładany między innymi na paliwa, oraz VAT.

13 listopada Komisja Europejska potwierdziła, że ogólne dostawy ropy do UE są stabilne, lecz rynek gotowych paliw pozostaje napięty. Spadek notowań ropy nie gwarantuje na razie równie dużych obniżek cen diesla.

Różnice między krajami Europy widać jeszcze wyraźniej na stacjach paliw. Według najnowszego tygodniowego biuletynu Komisji Europejskiej 9 listopada litr oleju napędowego z podatkami kosztował średnio 1,753 euro w Polsce, 2,225 euro na Litwie i 2,253 euro w Niemczech. Dane te potwierdza Litewska Agencja Energetyczna. Za tysiąc litrów zapłacono by 1753 euro w Polsce i 2225 euro na Litwie. Różnica przy tej samej ilości paliwa wynosi 472 euro.

W ciągu tygodnia litr diesla potaniał w Polsce o 5,9 eurocenta, w Niemczech o 2,9 eurocenta, a na Litwie podrożał o 0,2 eurocenta. Duże firmy korzystają z kart paliwowych i umownych rabatów, dlatego ich rachunki mogą odbiegać od średnich cen detalicznych. Na ostateczny koszt wpływają też zwroty podatków oraz dodatkowe kilometry do tańszej stacji. O wpływie paliwa na stawki przewozowe CargoNews pisał szerzej 13 listopada.

Litwa przygotowuje się do naliczania opłat za kilometry

Od stycznia zmieni się również sposób płacenia za litewskie drogi. Via Lietuva planuje 1 stycznia 2027 roku zastąpić winiety, które pozwalają korzystać z płatnych dróg przez wykupiony okres, elektronicznym systemem Via Toll. Opłata będzie zależała od liczby kilometrów przejechanych po płatnych odcinkach i parametrów pojazdu. Firmy wykonujące regularne kursy będą musiały na nowo policzyć koszt tras.

Na liście zaktualizowanej 11 listopada wymieniono czterech dostawców urządzeń pokładowych: Magveda, Simbiotecha, Bedma i Lematics, a także dwóch operatorów europejskiej usługi opłaty elektronicznej EETS: Toll4Europe i Telepass. EETS pozwala płacić za drogi w kilku krajach za pośrednictwem jednego dostawcy. Cała szóstka ma na razie status "Integrating": urządzenia i usługi są w trakcie podłączania, a pełna zgodność nie została jeszcze potwierdzona.

Dla przewoźnika z Polski ważne jest, czy na Litwie zadziała dotychczasowe urządzenie, czy potrzebna będzie aplikacja. Via Lietuva zapowiada możliwość płacenia również smartfonem. Wszystkie winiety kupione w 2026 roku stracą ważność 1 stycznia; za niewykorzystany okres obiecano zwrot pieniędzy, ale procedury jeszcze nie opublikowano. Szczegółowe stawki i wyliczenia CargoNews przedstawiał wcześniej, a techniczna gotowość systemu będzie tematem osobnego artykułu.

Europejskie miliardy: kto dostanie pieniądze i kiedy

Na znacznie dłuższy okres rozpisano unijne plany infrastrukturalne. 10 listopada komisje Parlamentu Europejskiego zaproponowały zwiększenie budżetu instrumentu "Łącząc Europę" (Connecting Europe Facility, CEF) na lata 2028–2034 do 91,28 mld euro, wobec 81,42 mld euro w propozycji Komisji Europejskiej. CEF finansuje infrastrukturę łączącą państwa UE: koleje, porty, węzły transportowe i sieci energetyczne.

Jak informuje IRU, europosłowie proponują około 38 mld euro na transport, 33,5 mld na energetykę i 19,8 mld na mobilność wojskową. Ostatnie pojęcie oznacza możliwość szybkiego przemieszczania sprzętu wojskowego i personelu przez granice. Potrzebne są do tego mosty o odpowiedniej nośności, tunele i dojazdy do portów. Raluca Marian, przedstawicielka IRU przy UE, zwróciła też uwagę, że remonty mostów i rozwój bezpiecznych parkingów dla ciężarówek mogą równocześnie służyć transportowi cywilnemu.

Dla Polski i krajów bałtyckich szczególne znaczenie mają Rail Baltica, międzynarodowa linia kolejowa, oraz Via Baltica, korytarz drogowy biegnący przez region. Z tych tras korzysta handel, a mogą one też służyć transportom wojskowym. Na razie jednak nie przyznano im dodatkowego finansowania. Z dokumentacji legislacyjnej Parlamentu Europejskiego wynika, że 10 listopada odbyły się głosowania w komisjach i uzgodniono rozpoczęcie negocjacji. Przed nami jeszcze decyzje całego Parlamentu, Rady UE i uzgadnianie siedmioletniego budżetu.

Unijne inwestycje infrastrukturalne potrwają lata. Najbliższy sprawdzian dla europejskich tras transportowych przypadnie na 17 listopada: dopiero po kolejnych strajkach będzie wiadomo, ile pociągów towarowych rzeczywiście odwołano i które francuskie terminale wstrzymały pracę. Wówczas będzie można ocenić dodatkowe koszty i opóźnienia. Dla przewoźników szczególne znaczenie mają warunki już podpisanych umów: kto zapłaci za oczekiwanie i jak zostaną uzgodnione nowe terminy dostaw.

Komentarze

Dodaj komentarz

Jūsų komentaras

Vardas: