Drugie podejście w tym roku: Francja podnosi płacę minimalną, co uderzy w przewoźników

Francja ponownie podnosi płacę minimalną, i nie jest to jedynie wewnętrzna wiadomość socjalna. Od 1 czerwca stawka SMIC wzrośnie do €12,31 za godzinę, a to oznacza, że kabotaż i cross-trade we Francji trzeba będzie rozliczać już według nowej bazy płacowej. Dla firm, które i tak działają pod presją opłat drogowych oraz rosnących kosztów pracy, jest to kolejny cios w ekonomię frachtu. –

Co dokładnie się zmienia i dlaczego

13 maja 2026 roku minister pracy i solidarności społecznej Jean-Pierre Farandou na antenie France Info ogłosił nadchodzącą korektę SMIC. Minister podkreślił, że mowa o podwyżce „mechanicznej”, wynikającej z francuskiego systemu socjalnego, a nie o politycznej decyzji rządu. Innymi słowy, żadnego „dodatkowego gestu z góry” – tylko to, do czego obliguje prawo.

Mechanizm ten jest zapisany we francuskim Kodeksie pracy: jeśli wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych od momentu ostatniej indeksacji SMIC wzrósł o 2% lub więcej, płaca minimalna jest automatycznie (!) weryfikowana. Według danych INSEE, w kwietniu 2026 roku roczna inflacja osiągnęła 2,2% – i tym samym próg indeksacji został przekroczony.

W przełożeniu na liczby wygląda to następująco:

• godzinowa stawka SMIC brutto: z €12,02 do €12,31;

• miesięczna stawka brutto przy 35-godzinnym tygodniu pracy: z €1 823,03 do €1 867,02;

• wzrost na rękę – około €34–35 netto miesięcznie, czyli około €44 brutto.

I jest to już druga podwyżka SMIC w 2026 roku. Pierwsza miała miejsce 1 stycznia (+1,18%, z €11,88 do €12,02 za godzinę). Ostatni raz rząd podjął dyskrecjonalną, czyli wykraczającą poza formułę, decyzję o podwyższeniu SMIC w lipcu 2012 roku – po wyborze François Hollande’a. Wszystkie pozostałe rewizje od tamtego czasu odbywały się według procedury „mechanicznej”.

Dlaczego dotyczy to przewoźnika z Europy Wschodniej

Tutaj zaczyna się najciekawsze dla tych, którzy obsługują francuskie trasy. Od 2 lutego 2022 roku w transporcie drogowym UE obowiązują specjalne zasady delegowania na mocy Dyrektywy (UE) 2020/1057 – część Pakietu Mobilności I. Zastąpiła ona dotychczasowe procedury krajowe, w tym francuską SIPSI, jednolitym europejskim portalem IMI / RTPD, jednocześnie zawężając katalog operacji podlegających pod delegowanie.

Pod przepisy o delegowaniu pracowników w transporcie drogowym we Francji zazwyczaj podlegają:

• operacje kabotażowe na terytorium Francji;

• operacje cross-trade z frachtem francuskim – na przykład przewóz Niemcy–Francja realizowany przez polskiego przewoźnika lub Francja–Włochy przez litewskiego przewoźnika.

Przewozy dwustronne pomiędzy krajem siedziby przewoźnika a Francją (transport Polska–Francja lub Francja–Litwa realizowany przez „rodzimego” przewoźnika) z reguły nie podlegają pod delegowanie. Nie podlega mu również czysty tranzyt – przejazd przez terytorium Francji bez załadunku i rozładunku.

Podczas kontroli drogowej kierowca musi okazać:

• kopię deklaracji delegowania złożonej za pośrednictwem portalu IMI;

• dowody potwierdzające operacje transportowe (CMR, listy przewozowe);

• dane z tachografu.

Zaświadczenie A1 pozostaje ważnym dokumentem w obszarze ubezpieczeń społecznych, ale lepiej nie mylić go z obowiązkowym zestawem dokumentów drogowych wymaganych przy delegowaniu kierowców. W praktyce przewoźnik powinien dbać o porządek w dokumentach A1 i mieć je dostępne do kontroli, jednak prawnie jest to osobny blok wymagań.

Osoba kontaktowa w kraju siedziby przewoźnika zastępuje dawny obowiązek posiadania „reprezentanta we Francji” – to jedno z kluczowych uproszczeń, które przyniósł Pakiet Mobilności. Umowa o pracę, paski wypłat, dowody faktycznej wypłaty wynagrodzenia i inne dokumenty są przekazywane już po fakcie – na żądanie francuskich służb kontrolnych za pośrednictwem tego samego portalu IMI, zazwyczaj w ciągu 8 tygodni.

SMIC vs. stawka branżowa: która poprzeczka realnie obowiązuje

W tym miejscu często dochodzi do nieporozumień. W transporcie drogowym we Francji obowiązuje krajowy układ zbiorowy CCNTR (IDCC 16, broszura 3085). Francuski cyfrowy kodeks pracy formułuje zasadę prosto: wynagrodzenie za godziny przepracowane na terytorium Francji musi odpowiadać albo SMIC, albo minimum z układu zbiorowego – w zależności od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.

Do 1 czerwca 2026 roku stawki początkowe CCNTR przy zatrudnieniu w sektorze przewozów towarowych dzielą się według współczynników. Jest to francuska klasyfikacja wewnętrzna: litera M oznacza „marchandises” (przewóz towarów), a cyfra wskazuje poziom stanowiska i kwalifikacji. –

• współczynniki 110M / 115M / 118M / 120M – €12,09 za godzinę;

• współczynnik 128M – €12,12;

• współczynnik 138M – €12,14;

• współczynnik 150M, typowy dla kierowców ciężarówek i zestawów drogowych powyżej 3,5 t w transporcie międzynarodowym – €12,43.

Po podwyżce SMIC do €12,31 za godzinę, poniżej nowego minimum znajdą się stawki początkowe dla współczynników 110M–128M, a nawet 138M przy zatrudnieniu. Jedynie współczynnik 150M pozostaje wyższy niż SMIC już na poziomie bazowym. Oznacza to, że dopóki minima umowne dla danego współczynnika są niższe niż nowy SMIC, za godziny przepracowane we Francji należy płacić SMIC – €12,31 za godzinę.

Do stawki bazowej układ zbiorowy dodaje:

• dodatki za staż pracy w firmie: +2% po 2 latach, +4% po 5 latach, +6% po 10 latach, +8% po 15 latach;

• dodatek za pracę w porze nocnej – 20% za każdą godzinę między 21:00 a 06:00;

• nadgodziny: +25% od 36. do 43. godziny, +50% powyżej 43 godzin;

• dopłaty za pracę w niedziele i święta.

Для zagranicznego przewoźnika oznacza to, że pasek wypłaty, którego kontroler zażąda przez IMI, musi wykazywać nie „średnią” kwotę, ale pokrycie wszystkich tych komponentów właśnie za godziny przepracowane we Francji.

Ile kosztuje błąd

Kontrole drogowe we Francji nie należą do łagodnych. Naruszenie przepisów? Mandat do €4 000 za każdego delegowanego pracownika, a w przypadku ponownego naruszenia w ciągu dwóch lat – do €8 000 za pracownika, przy czym łączny maksymalny pułap kumulacyjny wynosi €500 000. Okres przedawnienia ścigania administracyjnego wynosi 2 lata od momentu naruszenia. Odwołanie od kar można złożyć wyłącznie do sądu administracyjnego.

Dla transportu drogowego francuski Kodeks transportu wprowadza osobną „drogową” siatkę naruszeń podzieloną na klasy:

• brak lub niezgodność kopii deklaracji delegowania w pojeździe – naruszenie 4. klasy, orientacyjna kara – do €750;

• brak części dokumentów dotyczących operacji transportowej i tachografu – naruszenie 3. klasy.

Osobna kara administracyjna przewidziana jest za niewypłacenie SMIC lub minimum umownego – do €4 000 za pracownika, z podwojeniem w przypadku powtórzenia w ciągu 2 lat. Równolegle może zostać zastosowana ogólna norma karno-administracyjna Kodeksu pracy dotycząca niewypłacenia płacy minimalnej.

Kwestie wizowe: dla przewoźników – na marginesie

Podwyżka SMIC jest ważna nie tylko dla wynagrodzeń, ale również dla francuskich progów migracyjnych. We Francji wiele wiz pracowniczych i zezwoleń na pobyt jest kalkulowanych na podstawie płacy minimalnej: na przykład pracownik musi zarabiać nie mniej niż wielokrotność jednego SMIC, dwóch SMIC lub innej określonej stawki. Dlatego, gdy SMIC rośnie, automatycznie rośnie też minimalne wynagrodzenie, które należy wykazać przy ubieganiu się o niektóre zezwolenia na pracę.

Dla typowego przewoźnika z Polski czy Litwy nie ma to większego znaczenia: jego kierowcy nie ubiegają się o francuską wizę pracowniczą, lecz pracują we Francji tymczasowo na zasadach delegowania wewnątrz UE. Jeśli jednak grupa logistyczna posiada spółkę we Francji i zatrudnia bądź przenosi tam pracowników spoza UE – na przykład menedżera, informatyka, dyspozytora czy dyrektora – wtedy nowe progi stają się istotne. Umowa takiego pracownika musi odpowiadać zaktualizowanej francuskiej stawce minimalnej, w przeciwnym razie mogą pojawić się problemy z wizą lub przedłużeniem zezwolenia.

Co muszą zrobić firmy przewozowe

W wymiarze praktycznym nowy SMIC wymaga od zagranicznego przewoźnika drogowego podjęcia kilku kroków jeszcze przed początkiem czerwca:

• zweryfikowanie kalkulacji wynagrodzeń za godziny przepracowane przez kierowców na terytorium Francji, z odniesieniem do nowej stawki €12,31 za godzinę;

• sprawdzenie współczynników CCNTR, według których sklasyfikowani są kierowcy, i podciągnięcie w górę tych, których stawki początkowe okazują się niższe niż nowy SMIC;

• aktualizacja zestawu dokumentów drogowych w kabinie – kopia deklaracji IMI, dokumenty operacji transportowej, dane z tachografu;

• osobna weryfikacja zaświadczeń A1 i dokumentów dotyczących ubezpieczeń społecznych;

• przygotowanie działów kadr i księgowości do szybkiego reagowania na wnioski francuskich kontrolerów przez IMI: umowa o pracę, paski wypłat oraz dowody faktycznej wypłaty zaktualizowanych kwot powinny być zgromadzone w jednym miejscu;

• rewizja przypadków granicznych: jeśli w firmie są pracownicy we Francji na zasadach ICT, Talent Passport lub innych kategorii wizowych, umowy i oferty będą musiały zostać zaktualizowane do 1 czerwca.

Czego spodziewać się dalej

„Mechaniczny” charakter podwyżki oznacza, że nowa, nadzwyczajna weryfikacja SMIC jest teoretycznie możliwa jeszcze przed 1 stycznia 2027 roku, ale tylko wtedy, gdy po czerwcowej indeksacji wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ponownie wzrośnie o co najmniej 2% w stosunku do bazy ostatniej rewizji. Standardowa coroczna indeksacja zaplanowana jest na 1 stycznia 2027 roku.

Dla rynku przewozów drogowych w UE logika ostatnich lat pozostaje bez zmian: formuła „tania baza, drogi fracht” stopniowo się kurczy. Koszt pracy w kraju rejestracji przewoźnika rośnie – szczególnie w Polsce i na Litwie. Koszt pracy w kraju wykonywania usługi również rośnie – poprzez SMIC, minima umowne i bardziej rygorystyczne kontrole. Marża między nimi, na której opierała się konkurencyjność firm z Europy Wschodniej, nadal się zmniejsza.