Święta 2027: gdzie ciężarówki będą musiały się zatrzymać
Wyobraźmy sobie piątek, 24 grudnia 2027 roku. Czterdziestotonowy zestaw jedzie przez Polskę do magazynu odbiorcy. Ruch jest dozwolony, ale na miejscu kierowca może usłyszeć, że rozładunek odbędzie się dopiero po Bożym Narodzeniu. Wigilia już trzeci rok jest w Polsce dniem ustawowo wolnym od pracy. Następnego dnia ciężarówki obejmie zakaz ruchu od 8.00 do 22.00. W niedzielę 26 grudnia zakaz się powtórzy. Zwykła dostawa zaplanowana na piątek może więc opóźnić się o kilka dni.
Powód kryje się w dwóch polskich przepisach. Regulacje dotyczące dni wolnych od pracy pozwalają magazynowi nie pracować 24 grudnia. Rozporządzenie o ograniczeniach ruchu ciężarówek zabrania im jazdy 25 i 26 grudnia. Po niemieckiej stronie granicy świąteczny zakaz zaczyna się już o północy, osiem godzin wcześniej niż w Polsce.
Dyspozytorowi nie wystarczy kalendarz świąt. Musi wiedzieć, w jakich godzinach można przejechać poszczególne odcinki trasy, kiedy magazyn przyjmie towar i ile czasu kierowca może spędzić za kierownicą. Rozporządzenie UE nr 561/2006 co do zasady pozwala prowadzić pojazd przez dziewięć godzin dziennie, dwa razy w tygodniu wydłużyć ten czas do dziesięciu godzin i wymaga przerwy po czterech i pół godzinach jazdy. Natomiast zakazy świąteczne każde państwo ustala samodzielnie.
W Polsce nawet dwa sąsiednie święta mogą oznaczać różne zasady
Przyda się odrobina prawnej arytmetyki. W Polsce ogólny zakaz obejmuje pojazdy ciężarowe i zespoły pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton. To maksymalna masa pojazdu wraz z ładunkiem określona w dokumentach. Dlatego pusty zestaw o DMC 40 ton nie może jechać w godzinach zakazu tylko dlatego, że akurat nie przewozi towaru. Są wyjątki, do których jeszcze wrócimy.
Zgodnie z rozporządzeniem z 31 lipca 2007 roku w wymienione w nim święta ruch jest zabroniony od 8.00 do 22.00, a w przeddzień niektórych z nich od 18.00 do 22.00. Lista nie pokrywa się jednak ze wszystkimi dniami wolnymi od pracy. W Nowy Rok, 1 stycznia, zakaz będzie obowiązywał. Natomiast 6 stycznia, w święto Trzech Króli, Polska będzie odpoczywać, ale ciężarówki będą mogły jeździć. Dla przewoźnika tranzytowego to dobra wiadomość. Dla ciężarówki stojącej pod zamkniętym magazynem niewiele ona zmienia.
Przed Wielkanocą, w sobotę 27 marca, zakaz zacznie się o 18.00, a w niedzielę 28 marca i poniedziałek 29 marca będzie obowiązywał od 8.00 do 22.00. Jeszcze ciekawiej wygląda początek maja: w sobotę 1 maja zakaz od 8.00 do 22.00; w niedzielę 2 maja, poza sezonem letnim, nie ma ogólnego zakazu; w poniedziałek 3 maja znów zakaz od 8.00 do 22.00. Jeden długi weekend, trzy różne zasady.
W Boże Ciało, 27 maja, ograniczenia zaczną się już 26 maja od 18.00 do 22.00 i będą obowiązywać w samo święto od 8.00 do 22.00. Jesienią podobne pary dat wypadają 31 października i 1 listopada oraz 10 i 11 listopada. A Wigilia, od której zaczęliśmy, pozostaje dniem bez tego zakazu.
Latem dochodzą ograniczenia w piątki od 18.00 do 22.00, soboty od 8.00 do 14.00 i niedziele od 8.00 do 22.00. Okres ich obowiązywania jest powiązany z wakacjami szkolnymi, dlatego dokładne daty graniczne na 2027 rok trzeba będzie jeszcze sprawdzić w kalendarzu roku szkolnego.
Co stanie się z transportem z Litwy do Francji 27 maja
Załóżmy, że ładunek odebrano na Litwie i pod koniec maja 2027 roku jest on wieziony przez Polskę i Niemcy do Francji. Na Litwie 27 maja zwykła ciężarówka może jechać: kraj nie ma ogólnego świątecznego zakazu ruchu podobnego do polskiego. Litewskie święta 16 lutego, 11 marca czy 24 czerwca również nie oznaczają automatycznego wstrzymania ruchu ciężarowego. Poszczególne drogi mogą jednak zostać zamknięte z powodu remontu lub objęte ograniczeniami tonażowymi. Informują o tym Eismoinfo i Via Lietuva.
Wyobraźmy sobie teraz, że ten sam zestaw ma kontynuować trasę przez Polskę 27 maja o dziesiątej rano. Jeśli towar nie kwalifikuje się do żadnego wyjątku, nie będzie to możliwe: polski zakaz skończy się dopiero o 22.00. Pojazd będzie musiał poczekać kolejne 12 godzin. Jeżeli kierowca zatrzymał się wcześniej i planował zaliczyć ten czas do obowiązkowego odpoczynku, trzeba osobno sprawdzić, czy o 22.00 będzie już mógł legalnie ruszyć. Koniec zakazu ruchu i koniec wymaganego odpoczynku nie zawsze przypadają w tej samej chwili.
Za polską granicą zaczynają się niemieckie niuanse. Zgodnie z § 30 przepisów o ruchu drogowym pojazdy ciężarowe o DMC powyżej 7,5 tony oraz objęte tym przepisem ciężarówki z przyczepami nie mogą wykonywać przewozów komercyjnych w niedziele i określone święta od 00.00 do 22.00. Zakaz obejmuje też związane z nimi puste przejazdy. Ale 27 maja, w Boże Ciało, obowiązuje tylko w sześciu landach: Badenii-Wirtembergii, Bawarii, Hesji, Nadrenii Północnej-Westfalii, Nadrenii-Palatynacie i Kraju Saary.
I właśnie tutaj wybór konkretnej drogi staje się kluczowy. Przejazd przez Brandenburgię lub Saksonię 27 maja pod względem tego świątecznego zakazu wygląda inaczej niż trasa przez Nadrenię Północną-Westfalię. Każdy objazd trzeba jednak policzyć: dodatkowe kilometry, paliwo i dopuszczalny czas jazdy mogą szybko pochłonąć korzyść z możliwości dalszej jazdy. Wszystko zależy od położenia ciężarówki i adresu dostawy.
Francja nie obchodzi Bożego Ciała 27 maja jako święta ogólnokrajowego. Jednak na mocy rozporządzenia z 2021 roku zakaz przewozów towarowych pojazdami o DMC powyżej 7,5 tony zaczyna się zazwyczaj o 22.00 w sobotę lub w przeddzień święta i trwa do 22.00 w niedzielę lub dzień świąteczny. W okolicach Paryża dochodzą dodatkowe ograniczenia. Opóźnienie w Polsce może więc sprawić, że ciężarówka dotrze do Francji już podczas weekendowego zakazu.
Latem Niemcy dodatkowo ograniczają ruch w soboty od 7.00 do 20.00 na wybranych odcinkach dróg, między innymi autostrad A2 i A3. Takie zasady na okres od 1 lipca do 31 sierpnia ustanawia wersja przepisów z czerwca 2026 roku. Na sąsiednim odcinku zakazu może już nie być.
A jeśli trasa prowadzi przez Czechy, Słowację i Austrię?
Na południowych trasach godziny znów się zmieniają. Załóżmy, że ładunek jedzie do Włoch przez Czechy i Austrię. Na czeskich autostradach i drogach I klasy dla ciężarówek o DMC powyżej 7,5 tony, a także pojazdów powyżej 3,5 tony z przyczepą, obowiązuje zakaz w niedziele i święta od 13.00 do 22.00. Rano można jeszcze jechać, po południu trzeba się zatrzymać. Od 1 lipca do 31 sierpnia dochodzą piątki od 17.00 do 21.00 i soboty od 7.00 do 13.00. Godziny te potwierdza czeskie Ministerstwo Transportu.
Jeśli trasa biegnie przez Słowację, godziny trzeba przeliczyć. Zgodnie z obowiązującym brzmieniem § 39 ustawy nr 8/2009 w niedziele odpowiednie ciężarówki nie mogą poruszać się po autostradach, drogach ekspresowych i drogach I klasy od 6.00 do 22.00. Dla niektórych dni wolnych oraz letnich sobót przewidziano przedział 9.00–19.00. Popularne tabele, według których słowacki zakaz niedzielny zaczyna się o północy, są już nieaktualne. Dlatego planując kurs z rocznym wyprzedzeniem, warto wiedzieć, skąd pochodzą godziny podawane w kolejnym kalendarzu transportowym.
W Austrii nawet starannie ułożony harmonogram wymaga dodatkowego sprawdzenia. Zgodnie z § 42 austriackich przepisów ruch ciężarówek odpowiednich kategorii jest ograniczony od soboty od 15.00 do północy, a następnie od północy w niedzielę do 22.00. Daje to 31 godzin nieprzerwanego zakazu. Na trasie przez przełęcz Brenner do Włoch mogą obowiązywać dodatkowe zasady, a dla ciężarówek o DMC powyżej 7,5 tony przewidziano też ogólne ograniczenie nocne od 22.00 do 5.00 z wyjątkami określonymi w prawie.
Co więcej, austriackie przepisy mogą obejmować ciężarówki z przyczepą już wtedy, gdy DMC samej ciężarówki albo przyczepy przekracza 3,5 tony; dla innych kategorii obowiązuje próg powyżej 7,5 tony. Zakaz może więc dotyczyć także stosunkowo niewielkiego pojazdu z przyczepą.
Włoski kalendarz na 2027 rok nie został jeszcze zatwierdzony. Ministerstwo co roku wydaje dokument dotyczący ciężarówek o DMC powyżej 7,5 tony: kalendarz na 2026 rok opublikowano 30 grudnia 2025 roku. Organizacja Confapi Cuneo poinformowała 4 listopada, że ministerstwo rozesłało projekt przepisów na 2027 rok. Zaproponowano w nim, aby zimą przewóz pelletu drzewnego, czyli granulek opałowych, odpowiednimi cysternami był dozwolony również w godzinach zakazu. Na razie to tylko propozycja.
Dlaczego podczas zakazu po drogach wciąż jeżdżą ciężarówki
Kierowca czeka na parkingu do 22.00, a obok przejeżdżają inne zestawy. Dlaczego one mogą? Odpowiedź często znajduje się w dokumentach przewozowych. Polskie rozporządzenie przewiduje wyjątki między innymi dla transportu żywych zwierząt, leków i określonych artykułów szybko psujących się. Te ostatnie muszą zajmować odpowiednio dużą część ładunku albo dostępnej przestrzeni. Sama pusta chłodnia nie daje zwolnienia.
We Francji w przypadku wymienionych produktów szybko psujących się i żywych zwierząt co do zasady wymagane jest zajęcie co najmniej połowy użytkowej objętości lub powierzchni przestrzeni ładunkowej, z dodatkowymi zastrzeżeniami w przepisach. W Austrii wyjątki dla niektórych artykułów spożywczych sformułowano inaczej: czasami wolno przewozić wyłącznie towary określonego rodzaju i trzeba mieć dokumenty ładunku. Szczegóły znajdują się w art. 4 francuskiego rozporządzenia i austriackim § 42. Zwolnienie obowiązujące na jednym odcinku trasy może przestać działać po przekroczeniu granicy.
Szczególne zasady dotyczą również części przewozów materiałów niebezpiecznych, paliw, pomocy w nagłych sytuacjach oraz transportu kombinowanego, gdy ładunek pokonuje część drogi koleją lub statkiem. Polska zresztą w sierpniu 2026 roku dodała wyjątki dotyczące określonych transportów wojskowych i pojazdów szkoleniowych. Ale nawet całkowite zwolnienie z zakazu świątecznego nie znosi obowiązku przestrzegania czasu pracy i odpoczynku kierowcy.
Gdzie przewoźnik traci pieniądze
Najbardziej dotkliwy może być nawet krótki postój. Ciężarówka spóźnia się na umówiony rozładunek, magazyn wyznacza nowe okno dopiero po świętach, a następnego zlecenia nie da się już wykonać na czas. Przewoźnik traci przychód z kolejnego kursu, płaci za parking i nadal ponosi koszty utrzymania pojazdu. Jeśli towar jedzie w chłodni, agregat chłodniczy pracuje także podczas postoju.
Nie ma jednej stawki za godzinę takiego przestoju. W jednej firmie oczekiwanie pokryje się z odpoczynkiem kierowcy i niemal nie zmieni kosztów. W innej spowoduje utratę następnego załadunku. Same godziny zakazu nie pokazują więc jeszcze wysokości straty.
Włoscy przewoźnicy od dawna spierają się o ten system. 18 listopada stowarzyszenie CNA Fita publicznie zażądało przeglądu ograniczeń. Zdaniem organizacji krótkie, niejednolite zakazy utrudniają firmom pracę, a po ich zakończeniu sprzyjają nagromadzeniu pojazdów na drogach. To stanowisko przewoźników, a władze nie ogłosiły dotąd jego przyjęcia. Problem można jednak zrozumieć nawet bez włoskich statystyk: jeśli setki ciężarówek jednocześnie odzyskują prawo do jazdy, parkingi i wjazdy na autostrady mogą się przepełnić.
Na 2027 rok można już wyliczyć wiele świątecznych okresów zakazu w Polsce i korzystać z obowiązujących stałych zasad w Niemczech, Austrii, Czechach, Słowacji i Francji. Jednak dodatkowy francuski kalendarz sezonowy, poszczególne austriackie ograniczenia oraz pełny włoski harmonogram wymagają jeszcze oficjalnego potwierdzenia. Możliwe są także tymczasowe decyzje dotyczące dróg i zmiany przepisów. Dlatego ostateczny plan trasy powinien uwzględniać zasady obowiązujące w dniu wyjazdu.
Wróćmy do 24 grudnia. Polska ciężarówka może jechać, magazyn może być zamknięty, a przed nią dwa dni świątecznych ograniczeń. Wszystko to wiadomo z wyprzedzeniem. Mimo to niemiła niespodzianka jest całkiem możliwa, jeśli przy uzgadnianiu dostawy omówiono jedynie datę przyjazdu. Na trasie przez kilka państw sama data rzeczywiście nie wystarczy.
Komentarze
Dodaj komentarz
Jūsų komentaras