Jak poprawnie wypełnić list przewozowy CMR?

Musimy być świadomi, jak istotną kwestią jest poprawne wypełnienie listu przewozowego. Jak to zrobić i na co zwrócić uwagę? Podpowiada Kamil Kiwior, prawnik Kancelarii Transportowej LEGALTRANS.

Choć od daty złożenia dokumentów ratyfikacyjnych do Konwencji CMR przez Polskę upłynęło już ponad pół wieku (nastąpiło to w dniu 13 czerwca 1962 r.), to niestety poziom świadomości przewoźników i kierowców dotyczącej ogromnego znaczenia listu przewozowego w postępowaniu odszkodowawczym czy windykacyjnym jak pokazuje praktyka jest bardzo niski. A taki stan rzeczy nierzadko niesie ze sobą ogromne konsekwencje.

Tytułem krótkiego wprowadzenia jedynie przypomnę, iż konwencję CMR stosujemy do każdej umowy o zarobkowy przewóz drogowy towarów pojazdami, gdy miejsce przyjęcia przesyłki do przewozu i miejsce jej przewidzianej dostawy znajdują się w dwóch różnych krajach, z których przynajmniej jeden jest krajem umawiającym się – dlatego, aby móc skutecznie zastosować postanowienia niniejszej umowy międzynarodowej wcale nie musimy weryfikować, czy każde z państw, przez które realizowaliśmy przewóz, jest stroną niniejszej Konwencji, gdyż do poprawnego ustalania właściwości zastosowanie Konwencji, należy jedynie ocenić, czy dany przewóz był: przewozem zarobkowym, wykonywanym w transporcie drogowym, jak również, czy miejsce załadunku lub rozładunku towaru znajdowało się w kraju będącym stroną Konwencji. Jednakże mając na względzie cel niniejszej publikacji – a więc wskazanie najistotniejszych elementów, jakimi cechować powinien się sam listu przewozowy, wszelkie pozostałe wątki związane z konwencją CMR zostaną pominięte. Tym samym:

Co ważne, podczas opracowywania Konwencji CMR w latach 60-tych ubiegłego wieku nie ustalono jednolitego wzoru listu przewozowego – dlatego też nie znajdziemy nigdzie idealnego „wzorca”. Może on przyjąć (i przyjmuje) różnorakie formy i pomimo istnienia kilku bardziej popularnych wzorów wcale nie można określić, iż skorzystanie z mniej popularnego czyni go nieważnym. Ponieważ w samej konwencji wskazano jedynie w art. 6 na elementy, jakimi winien cechować się poprawny list przewozowy, dlatego też przy podjęciu ładunku do przewozu powinniśmy zweryfikować dany list przewozowy pod kątem jego zawartości, czyli, czy zawiera chociażby następujące informacje:

miejsce i datę jego wystawienia,

nazwisko (lub nazwę) i adres nadawcy,

nazwisko (lub nazwę) i adres przewoźnika,

miejsce i datę przyjęcia towaru do przewozu

oraz przewidziane miejsce jego wydania,

nazwisko (lub nazwę) i adres odbiorcy,

powszechnie używane określenie rodzaju towaru

oraz sposób jego opakowania,

a dla towarów niebezpiecznych ich ogólne uznane określenie, ilość przewożonych sztuk, ich cechy i numery, jak również wagę brutto lub inaczej wyrażoną ilość towaru,

koszty związane z przewozem (przewoźne, koszty dodatkowe, należności celne i inne koszty powstałe od chwili zawarcia umowy do chwili dostawy),

instrukcje niezbędne do załatwienia formalności celnych i innych,

oraz oświadczenie, że przewóz bez względu na jakąkolwiek przeciwną klauzulę podlega przepisom niniejszej Konwencji.

Co niezmiernie ważne z praktycznego punktu widzenia, Konwencja określa również za brak jakich to elementów (danych) listu przewozowego odpowiada Nadawca, a za jakie Przewoźnik.

I tak: za brak nazwiska (lub nazwy) i adresu nadawcy, za brak miejsca i daty przyjęcia do przewozu oraz miejsca jego wydania, za brak nazwiska (lub nazwy) odbiorcy, za brak określenia towaru i opakowania lub ewentualnej informacji o towarach niebezpiecznych, za brak informacji o ilości sztuk i ich cechach, za brak informacji o ciężarze brutto lub innego określenia ilości towaru, za brak instrukcji dotyczących formalności celnych odpowiada za wszelkie koszty i szkody jakie mógłby ponieść Przewoźnik na skutek nieścisłości lub niedostateczności na mocy art. 7 ust. 1 lit a) Nadawca towaru. Natomiast w gestii samego Przewoźnika (a w praktyce często kierowcy) pozostaje zadbanie przede wszystkim o takie elementy listu przewozowego jak: miejsce i data jego wystawienia, nazwisko (nazwę) przewoźnika, określenie ewentualnych kosztów związanych z tymże przewozem, czy też oświadczenie, że dany przewóz podlega Konwencji CMR – w praktyce opatrzenie listu przewozowego logo z napisem „CMR”, jednakże nie oznacza to, że Przewoźnik nie powinien zweryfikować przed przyjęciem towaru również elementów „leżących” po stronie Nadawcy.

Dodatkowo list przewozowy w razie potrzeby powinien zawierać następujące dane: zakaz przeładunku, koszty, jakie nadawca przyjmuje na siebie, kwotę zaliczenia do pobrania przy wydaniu towaru, zadeklarowaną wartość towaru i sumę przedstawiającą interes specjalny w jego dostawie, instrukcje nadawcy dla przewoźnika dotyczące ubezpieczenia przesyłki, umówiony termin, w jakim ma być wykonany przewóz, czy też wykaz dokumentów wręczonych przewoźnikowi.

Natomiast już w przypadku samego podjęcia towaru Przewoźnik (a w praktyce: kierowca) winien sprawdzić zarówno dokładność danych wpisanych do listu przewozowego, jak również widoczny stan towaru i jego opakowania. A w przypadku zaś, gdy brak jest możliwości sprawdzenia powyższych elementów, Przewoźnik winien wpisać do listu przewozowego ewentualne zastrzeżeniem oraz je należycie uzasadnić. Nieskorzystanie z tego prawa (niewpisanie do listu przewozowego zastrzeżeń), może skutkować na gruncie art. 9 Konwencji domniemaniem, iż towar i jego opakowanie były w dobrym stanie w chwili przyjęcia przez Przewoźnika, jak również, że ilość sztuk, czy cechy towaru i jego numery, były zgodne z oświadczeniami zawartymi w liście przewozowym.

Autor: Kamil Kiwior, prawnik Kancelarii Transportowej LEGALTRANS