Kiedy CMR jest nieco inny

Dokument CMR, czyli inaczej Międzynarodowy List Przewozowy CM, to podstawowy dokument określający warunki wykonania usługi transportowej towaru. Czy wypełniając ten dokument, można improwizować i odbiegać od ustalonych zasad? To próbowała ustalić nasza redakcja. 

Krótko o Konwencji CMR i dokumencie CMR

Dokument ten jest stosowany w przypadku, gdy miejsce załadunku i dostawy ładunków są w różnych państwach. Ponadto, co najmniej jedno z tych państw powinno być członkiem Konwencji CMR. List przewozowy CMR określa odpowiedzialność za szkody spowodowane w czasie transportu. CMR jest przeznaczony wyłącznie do transportu drogowego; kontenery i cysterny typu „nadwozie wymienne” nie są uważane za pojazdy.

W praktyce list przewozowy wystawiany jest w trzech egzemplarzach na różnych kolorów kartkach. Jest to tradycyjna forma tego dokumentu, dzięki której jest on wypełniany tylko raz (tzn. na dwóch pozostałych kartkach jest ta sama informacja, którą sporządzono na pierwszej kartce). Co natomiast mamy zrobić w przypadku, gdy otrzymamy dokument CMR na zwykłych białych kartkach, pisany odręcznie lub wydrukowany na zwykłej drukarce?

Wymagania

W artykułach 4 i 6 znajdujemy wykaz elementów, które obowiązkowo powinien zawierać list przewozowy. Jeśli któregokolwiek z poniższych elementów zabraknie, list przewozowy jest wadliwie wystawiony.

Artykuł 6.

1. List przewozowy powinien zawierać następujące dane:

a) miejsce i datę jego wystawienia;

b) nazwisko (nazwę) i adres nadawcy;

c) nazwisko (nazwę) i adres przewoźnika;

d) miejsce i datę przyjęcia towaru do przewozu oraz przewidziane miejsce jego wydania;

e) nazwisko (nazwę) i adres odbiorcy;

f) powszechnie używane określenie rodzaju towaru oraz sposób opakowania, a dla towarów niebezpiecznych ich ogólnie uznane określenie;

g) ilość sztuk, ich cechy i numery;

h) wagę brutto lub inaczej wyrażoną ilość towaru;

i) koszty związane z przewozem (przewoźne, koszty dodatkowe, należności celne i inne koszty powstałe od chwili zawarcia umowy do chwili dostawy);

j) instrukcje niezbędne do załatwienia formalności celnych i innych;

k) oświadczenie, że przewóz, bez względu na jakąkolwiek przeciwną klauzulę, podlega przepisom niniejszej Konwencji.

2. W razie potrzeby list przewozowy powinien zawierać poza tym następujące dane:

a) zakaz przeładunku;

b) koszty, jakie nadawca przyjmuje na siebie;

c) kwotę zaliczenia do pobrania przy wydaniu towaru;

d) zadeklarowaną wartość towaru i sumę przedstawiającą interes specjalny w jego dostawie;

e) instrukcje nadawcy dla przewoźnika dotyczące ubezpieczenia przesyłki;

f) umówiony termin, w jakim ma być wykonany przewóz;

g) wykaz dokumentów wręczonych przewoźnikowi.

3. Strony mogą wnosić do listu przewozowego wszelkie inne dane, jakie uznają za potrzebne.

Artykuł 7.

1. Nadawca odpowiada za wszelkie koszty i szkody, jakie mógłby ponieść przewoźnik na skutek nieścisłości lub niedostateczności:

a) danych wymienionych w artykule 6, ustęp 1, b), d), e), f), g), h) i j);

b) danych wymienionych w artykule 6, ustęp 2;

c) wszelkich innych danych lub instrukcji, wydanych przez niego w celu wystawienia listu przewozowego lub w celu wniesienia ich do niego.

2. Jeżeli na życzenie nadawcy przewoźnik wpisuje do listu przewozowego dane przewidziane w ustępie 1 niniejszego artykułu, przyjmuje się w braku dowodu przeciwnego, że działał on na rachunek nadawcy.

3. Jeżeli list przewozowy nie zawiera oświadczenia, przewidzianego w artykule 6, ust. 1, k), przewoźnik odpowiada za wszelkie koszty i szkody, które mogłaby ponieść z powodu tego zaniedbania osoba mająca prawo do towaru.

Artykuły Nr 6 I 7 określają podstawowe zasady wypełniania listu przewozowego. Nie jest wymagane, by był on określonego koloru czy miał konkretną formę. Podstawowe wymogi odnoszą się tylko i wyłącznie do jego treści, więc sam CMR może być wydrukowany albo napisany odręcznie. Konwencja CMR również nic nie mówi o wymogach co do papieru, na którym powinien być wydrukowany dany dokument. Tak więc czy w przypadku braku typowej formy CMR, można ten dokument wydrukować na dowolnej kartce papieru?

Najważniejsze – informacja i podpisy

Zapytany przez redakcję prawnik zwraca uwagę przede wszystkim na fakt, że kluczowy  w liście przewozowym jest zapis, że przewóz odbywa się zgodnie z warunkami przewozu CMR. Konieczne jest także, by co najmniej na trzech egzemplarzach były oryginalne podpisy – reszta może być skopiowana z oryginału.

Prawnik podkreśla także, że CMR jest ważny tylko po podpisaniu go przez obie strony – spedytora i przewoźnika. W wyjątkowych przypadkach, zamiast podpisu może być pieczątka.

Wypełnienie tego dokumentu jest w zasadzie obowiązkiem nie nadawcy, a przewoźnika. Przewoźnik najczęściej wypełnia list przewozowy tylko na żądanie nadawcy. Wówczas CMR jest wypełnianie na podstawie danych, które przekazał nadawca. W praktyce tę formę wypełnia często kierowca od ręki, dlatego papier samokopiujący jest wygodnym rozwiązaniem.

Tymczasem odbiorca, kiedy ma do czynienia z nietradycyjnym CMR, nie ma prawa wyboru. Powinien on złożyć swój podpis i potwierdzić dostawę towaru. Prawnik zapewnia, że w swej praktyce nie pamięta takiego przypadku, by odbiorca odmówił złożyć podpis tylko dlatego, że list przewozowy wygląda inaczej niż zwykle.

Prawdą jest, że dokumenty CMR „własnej produkcji” są rzadziej spotykane, ponieważ nie są tak wygodne jak gotowe wydrukowane formy. Ale jeśli jest to konieczne albo jeśli dokumenty są wypełniane w biurze, można zaoszczędzić i wydrukować je na zwykłym białym papierze. Przeglądając strony internetowe, znaleźliśmy informację, że „kolorowe” formularze CMR można kupić już od 30 groszy za sztukę. Więc śmiało możemy drukować na zwykłej białej kartce.

Przykład zamieszczamy poniżej.

CMR