Chaos taryfowy, 48–godzinny strajk i pytania o EES: cotygodniowy przegląd transportu drogowego w Europie

Tydzień rozpoczynający się 23 lutego 2026 roku przyniósł trzy główne wydarzenia, które bezpośrednio dotknęły europejskich przewoźników drogowych. Parlament Europejski zawiesił prace nad ratyfikacją umowy handlowej z USA po tym, jak Trump wprowadził 10–procentowe cło uniwersalne i zagroził podniesieniem go do 15%. W Niemczech 48–godzinny strajk transportu publicznego sparaliżował ponad 80 miast i stworzył problemy dla logistyki transgranicznej. Z kolei wokół terminu pełnego uruchomienia systemu biometrycznego EES rozgorzała walka między branżą lotniczą a Komisją Europejską. W tym zestawieniu analizujemy każde z tych wydarzeń i jego skutki dla przewoźników.

UE zamraża ratyfikację umowy z USA: co się stało i co to ma wspólnego z przewoźnikami

Chronologia

Formalnym impulsem była decyzja Sądu Najwyższego USA z 20 lutego, uznająca stosowanie ustawy IEEPA do nakładania ceł za niezgodne z prawem. Jednak dla europejskich przewoźników kluczowe wydarzenia miały miejsce 23–24 lutego.

W odpowiedzi na decyzję sądu, Trump najpierw ogłosił uniwersalne 10–procentowe cło na cały import, powołując się na sekcję 122 ustawy o handlu z 1974 roku (pozwalającą na wprowadzenie takich środków na 150 dni). Opłata w wysokości 10% weszła w życie we wtorek 25 lutego. Jednocześnie Trump zapowiedział zamiar podniesienia stawki do 15%, jednak do końca tygodnia to nie nastąpiło – Reuters odnotował poziom 10%.

23 lutego komisja handlu międzynarodowego Parlamentu Europejskiego (INTA) oraz sprawozdawcy cienie z kluczowych grup politycznych podjęli decyzję o zawieszeniu prac legislacyjnych nad ratyfikacją umowy handlowej UE–USA, zawartej latem 2025 roku w Turnberry (Szkocja). Zaplanowane na 24 lutego głosowanie komisji zostało odwołane.

Czym jest ta umowa i dlaczego jest ważna

Porozumienie z Turnberry ustalało pułap ceł na większość towarów europejskich importowanych do USA na poziomie 15%. W zamian UE zerowała cła na amerykańskie towary przemysłowe. Średnia taryfa przed umową wynosiła 4,8%, więc 15% to podwyżka, ale biznes zyskał najważniejsze – przewidywalność. Według analityków to właśnie ta przewidywalność pomogła Europie uniknąć recesji w 2025 roku.

Umowa została podpisana przez władzę wykonawczą (Komisję Europejską i administrację Trumpa), ale do pełnego wejścia w życie wymaga zatwierdzenia przez Parlament Europejski. I to właśnie ten proces został wstrzymany.

Reakcja UE

Szef komisji handlu PE, Bernd Lange, nazwał obecną sytuację “czystym chaosem taryfowym”. Stanowisko Komisji Europejskiej brzmi: “Umowa to umowa” (A deal is a deal). Rzecznik KE, Olof Gill, zażądał od Waszyngtonu “jasnego pokazania, w jaki sposób zamierza dotrzymywać ustaleń”.

W wywiadzie dla CNBC 24 lutego Lange stwierdził: “Trzymamy się umowy. Ale ze strony USA doszło do naruszenia – i to niejednego”. Wymienił: podniesienie ceł na 400 produktów “pochodnych” z 15 do 50%, groźby związane z Grenlandią, a teraz 15–procentowe cło uniwersalne nałożone dodatkowo. Według niego UE jest “gotowa na środki odwetowe, jeśli zajdzie taka potrzeba”.

Co to oznacza dla przewoźników

Dopóki umowa jest zawieszona, eksporterzy i ich partnerzy logistyczni nie wiedzą, jakie cła będą obowiązywać za miesiąc. Potoki ładunków związane z eksportem do USA (części samochodowe, stal, farmaceutyki, żywność) znajdują się w strefie niepewności. Dla przewoźników z Europy Wschodniej obsługujących te łańcuchy, niepewność ta przekłada się na ryzyko przestojów, rewizji kontraktów i redukcji wolumenów.

48–godzinny strajk w Niemczech: korki, przeciążenie dróg i problemy dla transportu transgranicznego

Drugim dużym wydarzeniem tygodnia był ogólnokrajowy strajk transportu publicznego w Niemczech w dniach 27–28 lutego.

Co się wydarzyło

Związek zawodowy Ver.di, reprezentujący około 100 000 pracowników 150 miejskich przedsiębiorstw transportowych, ogłosił 48–godzinny strajk. Od godziny 03:00 w piątek 27 lutego do wczesnego rana w niedzielę w ponad 80 miastach Niemiec – w tym w Berlinie, Monachium, Hamburgu, Kolonii, Frankfurcie – stanęły autobusy, tramwaje i metro. Pociągi dalekobieżne Deutsche Bahn formalnie nie brały udziału w strajku, ale borykały się z ogromnym zatłoczeniem przez pasażerów szukających alternatywy.

Wpływ na transport towarowy

Choć był to strajk transportu publicznego, a nie towarowego, skutki dla logistyki były odczuwalne. Według czeskiego stowarzyszenia ČESMAD Bohemia, paraliż komunikacji miejskiej doprowadził do gwałtownego wzrostu natężenia ruchu na drogach. Trasy transgraniczne przez Niemcy (kluczowy korytarz tranzytowy dla przewoźników z Europy Wschodniej) odnotowały opóźnienia. Firmy pracujące w systemie JIT (just–in–time) dla niemieckich fabryk samochodowych zgłaszały niedobory alternatywnych mocy przewozowych.

EES: start formalnie w kwietniu, ale realne działanie systemu pod znakiem zapytania

Istota sytuacji

System EES (Entry/Exit System), uruchomiony pilotażowo w październiku 2025 roku, ma w pełni zacząć działać 10 kwietnia 2026 roku. Formalnie Komisja Europejska nie odwołała tego terminu, jednak wydarzenia ostatniego tygodnia pokazują, że gotowość systemu jest wątpliwa.

23 lutego stowarzyszenia lotnicze (ACI Europe, Airlines for Europe, IATA) wspólnie ostrzegły KE: bez elastyczności letnie kolejki mogą sięgać czterech godzin. Porty lotnicze w Paryżu (CDG i Orly) oficjalnie poprosiły o przesunięcie pełnej aktywacji na jesień. 24 lutego KE wskazała, że kraje Schengen będą mogły częściowo zawieszać działanie EES na okres do 90 dni po 10 kwietnia, aby zarządzać letnimi szczytami.

Dlaczego dotyczy to przewoźników drogowych

EES rejestruje dane biometryczne obywateli krajów trzecich przy pierwszym wjeździe do strefy Schengen. Dla przewoźników z Europy Wschodniej jest to istotne głównie ze względu na kierowców niebędących rezydentami UE (z Ukrainy, Mołdawii, Turcji, krajów Bałkanów Zachodnich), którzy stanowią znaczną część siły roboczej w branży. Przy obecnym stanie technologii każda pełna procedura to odczuwalne spowolnienie na zewnętrznych przejściach granicznych Schengen.

Trzy tematy w tle, które nadal wpływają na przewoźników

Oprócz bieżących wiadomości, na przewoźników z regionu naciskają czynniki długofalowe:

1. Litewskie ciężarówki na Białorusi: Od końca października 2025 r. litewskie pojazdy nie mogą opuścić Białorusi. Mińsk kieruje sprzęt na specjalne parkingi, gdzie opłata wynosi 120 euro za dobę. Według zrzeszenia Linava zablokowanych jest ponad 1000 potwierdzonych jednostek (ciągniki i naczepy), ale realna liczba może sięgać 4000. Straty szacuje się na 100 mln euro.
2. Podwójna podwyżka opłat drogowych w Polsce: Od 1 stycznia – waloryzacja stawek e–TOLL, od 1 lutego – reforma strukturalna: stawka bazowa wzrosła o ~33%, sieć płatna rozszerzyła się o 645 km. Łącznie wzrost dla ciężarówek powyżej 3,5 t wyniósł 40–42% w dwa miesiące. Równolegle wzrosły koszty zatrudnienia kierowców (podstawa ZUS do 9420 zł).
3. Stawki rynkowe w Europie: W IV kwartale 2025 r. stawki kontraktowe wzrosły, ale rynek spotowy pozostał “miękki” nawet w szczycie sezonu. To sygnał braku realnego wzrostu popytu. Prognoza na 2026 r. zakłada umiarkowany wzrost rynku o ok. 2%, przy dużej zależności od sytuacji celnej.