Pożegnanie ze szlabanami: ile będzie kosztować swobodny przejazd przez Chorwację

Chorwacja przygotowuje się do demontażu klasycznego systemu opłat drogowych, zastępując tradycyjne bramki ze szlabanami zaawansowanymi technologicznie bramownicami. Dla logistyków oznacza to koniec zatorów na granicach odcinków, ale jednocześnie początek epoki totalnej kontroli cyfrowej, gdzie cena błędu przy rejestracji numeru może wynieść nawet 1900 euro.

Do 1 marca 2027 roku Chorwacja planuje całkowite przejście na system swobodnego przepływu (Multi-Lane Free Flow, MLFF). Jak wynika z oficjalnego portalu projektu Crolibertas, komunikatów prasowych operatora Hrvatske autoceste (HAC) oraz przyjętej 24 grudnia 2025 roku ustawy “Zakon o naplati cestarine”, kraj rezygnuje z barier fizycznych na rzecz hybrydowego odczytu danych.

W przeciwieństwie do wielu sąsiadów z UE, Zagrzeb nie zdecydował się na wprowadzenie okresowych winiet, pozostając wiernym zasadzie płatności za przejechany dystans.

Hybrydowa pułapka: między kamerą a falą radiową

Fundament technologiczny nowego systemu, wdrażanego przez konsorcjum SkyToll i TollNet, opiera się na dwóch filarach: klasycznym rozpoznawaniu tablic rejestracyjnych (ALPR/ANPR) oraz łączności radiowej DSRC na częstotliwości 5.8 GHz. Bramownice, które są już montowane na autostradach A3 (odcinek Popovača – Novska) i A4 (Zagrzeb – Goričan), będą “wyłapywać” przejeżdżające pojazdy przy prędkościach do 130 km/h.

Dla transportu lekkiego ustawa przewiduje wybór: albo rejestracja numeru i powiązanie karty (model APRP), albo korzystanie z urządzenia pokładowego. Jednak w przypadku ciężkich ciężarówek i autobusów nie pozostawia się złudzeń – nacisk położono na obowiązkowe posiadanie urządzenia OBU (model ENC), przy czym kamery będą pełniły rolę nieubłaganego kontrolera wspomagającego.

Cena “zapominalstwa”

Mechanizm prawny skonstruowano w sposób podkreślony jako rygorystyczny. W rozdziale IX ustawy jasno określono konsekwencje dla tych, którzy postanowią wystawić system na próbę. Błędy w rejestracji lub brak środków na koncie kwalifikowane są jako wykroczenie.

Dla firm transportowych matematyka wygląda następująco:

• Osoby prawne: grzywna od 1000 do 1900 euro.
• Osoby zarządzające w firmie: dodatkowo od 300 do 600 euro.
• Jednoosobowe działalności gospodarcze: od 800 do 1300 euro.

Co więcej, ustawa nadaje organom kontrolnym prawo do stosowania “środków zabezpieczających”. W praktyce oznacza to ryzyko tymczasowego zatrzymania dokumentów lub tablic rejestracyjnych oraz blokadę pojazdu na okres do trzech dni, do momentu usunięcia naruszenia.

Złudzenie, że zagraniczna rejestracja uchroni przed egzekucją, rozwiewa system EUCARIS – Chorwacja zamierza w pełni wykorzystać transgraniczną wymianę danych w ramach UE.

Problemy okresu przejściowego

Mimo że ostateczny termin wyznaczono na wiosnę 2027 roku, rok 2026 zapowiada się jako okres “mieszanej rzeczywistości”. Prace budowlane przy instalacji pierwszych siedmiu bramownic już powodują lokalne ograniczenia w ruchu. Logistycy powinni przygotować się na to, że sieć będzie oddawana do użytku etapami, a bramownice będą sąsiadować z jeszcze nieoznakowanymi punktami poboru opłat.

Głównym ryzykiem okresu przejściowego będzie poprawność rozpoznawania kategorii pojazdów oraz działanie systemu bilingowego. Biorąc pod uwagę, że system opiera się na automatyce, liczba sporów dotyczących naliczeń w pierwszym roku funkcjonowania nieuchronnie wzrośnie.

Notka CargoNews

System poboru opłat w Chorwacji przez dziesięciolecia był uważany za jeden z najbardziej archaicznych w regionie ze względu na zależność od gotówki i pracy ręcznej w punktach poboru (Naplatna postaja). Problem nasilał się w sezonie turystycznym, gdy kolejki na kluczowych węzłach ciągnęły się przez dziesiątki kilometrów.

Próby wprowadzenia transponderów ENC podejmowano od 2006 roku, jednak nie rozwiązały one problemu przepustowości ze względu na konieczność zwalniania przed szlabanem. Obecna reforma to realizacja zobowiązań wobec UE w zakresie cyfryzacji korytarzy transportowych oraz odpowiedź na chroniczną nierentowność starego modelu zarządzania ruchem.