Wojna w Iranie dotarła na europejskie stacje paliw: pięć wydarzeń tygodnia, które uderzyły w portfel przewoźnika

Pierwszy tydzień marca okazał się dla europejskich przewoźników drogowych jednym z najbardziej niepokojących od początku roku. Operacja wojskowa przeciwko Iranowi wprawiła rynek ropy w tryb paniki – a ceny diesla na europejskich stacjach zaczęły piąć się w górę z przerażającą prędkością. Jednocześnie Rada UE posunęła naprzód poprawki do dyrektywy Eurovignette, Łotwa podniosła opłaty drogowe, Brenner pozostał pod ograniczeniami, a głośny pakiet porozumień między UE a Szwajcarią dla przewoźników towarowych niewiele zmienił.

Poniżej – pięć kluczowych wątków, które warto znać.

Szok paliwowy: wojna w Iranie uderzyła w koszty własne kursu

To główny temat tygodnia – i to nie w kategorii abstrakcyjnej geopolityki, lecz w kategorii bezpośredniej presji na koszty operacyjne każdego przewoźnika.

28 lutego 2026 roku USA i Izrael rozpoczęły operację wojskową przeciwko Iranowi. Iran odpowiedział atakami rakietowymi i dronowymi na obiekty w regionie Zatoki Perskiej, w tym na moce rafineryjne Arabii Saudyjskiej i terminale gazowe Kataru. Ruch tankowców przez Cieśninę Ormuz – przez którą przechodzi około 20% światowych morskich dostaw ropy – faktycznie ustał.

Rynki zareagowały błyskawicznie. Według danych CNN, przy otwarciu handlu 3 marca amerykańska ropa WTI podskoczyła o 7,5%, a Brent – o 6,2%, na pewien czas przekraczając 82 $za baryłkę. Już 5 marca, jak donosiło CNN, ropa WTI podrożała w ciągu dnia o 8,5% i po raz pierwszy od połowy 2024 roku wzrosła powyżej 81$ za baryłkę. Pod koniec tygodnia, według danych Associated Press, amerykańska ropa dotarła do poziomu 90,90 $ za baryłkę, a Brent wzrósł o 27% w ciągu tygodnia. Globalne ceny ropy, według szacunków Al Jazeery, wzrosły o ponad 25% od początku konfliktu.

Dla przewoźników drogowych istotne są nie wykresy giełdowe, lecz cenniki na stacjach. W Niemczech, według danych ADAC (największego automobilklubu w Europie), diesel przekroczył barierę 2 € za litr. We Włoszech, według informacji agencji ANSA, na autostradach diesel osiągnął 2,50 € za litr, a włoskie stowarzyszenie przewoźników Assotir odnotowało wzrost cen oleju napędowego od 10 centów w Lombardii do 24 centów na Sycylii. Analitycy Freight Perspectives ostrzegli, że przy utrzymaniu obecnych poziomów cen ropy, europejscy przewoźnicy zmierzą się ze wzrostem kosztów diesla o 0,20–0,30 € za litr w nadchodzących tygodniach.

Międzynarodowa Unia Transportu Drogowego (IRU) 6 marca potwierdziła trend: według stanu na 5 marca 2026 roku światowe ceny ropy i paliw pewnie rosną na tle napięć geopolitycznych i zakłóceń w dostawach na Bliskim Wschodzie.

Według danych IRU, paliwo stanowi od 30% do 50% wszystkich kosztów operacyjnych w logistyce. Każde 10% wzrostu cen diesla, zgodnie z szacunkami Ship Universe, przekłada się na 2–4% wzrostu stawek frachtowych. Jeśli przewoźnik nie posiada mechanizmu korekty stawki przy wzroście cen paliwa – po prostu traci pieniądze na każdym kursie.

Rada UE uzgodniła poprawki do Eurovignette: taryfy CO₂ na drogach stają się rzeczywistością

4 marca 2026 roku Rada UE uzgodniła mandat negocjacyjny w sprawie punktowych zmian w dyrektywie Eurovignette – są to przepisy określające, jak kraje UE pobierają opłaty drogowe od ciężkich pojazdów ciężarowych.

Istotą poprawek, jak wyjaśniła Rada UE w komunikacie prasowym z 4 marca, jest uproszczenie i nadanie jednoznaczności prawnej zasadom naliczania opłat drogowych w zależności od poziomu emisji CO₂. Poprawki precyzują definicje związane z emisjami, w tym pojęcia pojazdu bezemisyjnego i niskoemisyjnego, ustalają jednolite terminy wprowadzania stawek zależnych od CO₂ dla nowych podgrup pojazdów oraz określają moment, od którego stawki te zaczynają obowiązywać.

Rada wprost wskazała, że poprawki są niezbędne przed wejściem w życie nowych norm emisji CO₂ dla ciężkich pojazdów od 1 lipca 2026 roku. Oznacza to, że do ostatecznego terminu zostało mniej niż cztery miesiące.

Minister transportu Cypru, Alexis Vafeadis, komentując decyzję Rady, podkreślił, że Rada opowiedziała się za szybkimi działaniami i jasnością zarówno dla operatorów, jak i administracji, oraz że wyznaczona trajektoria wyraźnej redukcji emisji CO₂ w klasach nieelektrycznych została potwierdzona.

Według szacunków Transport & Environment, do 2026 roku stawki zależne od CO₂ – zarówno te oparte na przebiegu, jak i na czasie – powinny obowiązywać już w 17 krajach UE. Najbliższy ważny termin to 25 marca 2026 roku: do tej daty kraje z systemami opłat za przejechane kilometry są zobowiązane wprowadzić również opłatę za zanieczyszczenie powietrza.

Według danych IRU, w Austrii i na Węgrzech stawki opłat drogowych za kilometr już teraz przewyższają koszt paliwa na kilometr. Girteka Logistics szacuje, że wydatki na opłaty drogowe stanowią około 14% wartości transportu i około 23% kosztów jednego kursu.

Łotwa podniosła opłaty drogowe dla ciężarówek i rozszerzyła sieć dróg płatnych

Od 1 marca 2026 roku na Łotwie weszły w życie podwyższone stawki winiet drogowych dla ciężarówek o masie powyżej 3,5 tony. Jednocześnie rozszerzono wykaz dróg, na których winieta jest obowiązkowa.

IRU w biuletynie informacyjnym z 3 marca 2026 roku potwierdziło fakt podniesienia stawek. Portal łotewskich winiet lvvignette.eu zaktualizował wykaz dróg płatnych z dniem 1 marca.

Historia tych zmian nie była prosta. Sejm (parlament Łotwy) zatwierdził podwyżkę jeszcze w grudniu 2025 roku, przy czym pierwotnie stawki miały wzrosnąć od 1 stycznia 2026 roku. Jednak prezydent Łotwy Edgars Rinkēvičs, jak informował serwis LSM, zażądał ponownego rozpatrzenia sprawy: zarówno branża transportu samochodowego, jak i mały biznes oraz rolnicy wyrażali niezadowolenie z powodu gwałtowności zmian i późnego powiadomienia o podwyżce. W efekcie podwyżkę dla ciężkich ciężarówek przesunięto na 1 marca, a stawki dla pojazdów od 3 do 3,5 tony pozostawiono na poziomie z 2025 roku. W przypadku rolników osiągnięto kompromis: muszą oni kupować winietę tylko na trzy miesiące w roku (okres zimowy), a nie na dziewięć, jak wcześniej.

Wysokość opłaty jest obecnie uzależniona od klasy ekologicznej pojazdu. Dla techniki bezemisyjnej (transport elektryczny) stawka wynosi zero. Dla pozostałych klas stawki zostały podniesione – im bardziej uciążliwy dla środowiska pojazd, tym drożej.

Kary za brak winiety na Łotwie są surowe: od 180 € do 360 € dla kierowcy oraz od 500 € do 1 000 € dla przewoźnika. Za błędnie opłaconą winietę – od 60 € do 120 € dla kierowcy i od 300 € do 500 € dla przewoźnika.

Brenner: alpejska atrakcja pt. „spróbuj przejechać” trwa w najlepsze

Przełęcz Brenner to jeden z głównych korytarzy transportowych między północną a południową Europą. W tym tygodniu ponownie potwierdziła ona status najwęższego gardła kontynentu.

Powodem jest rekonstrukcja Luegbrücke (mostu Lueg), najdłuższego mostu na autostradzie A13 Brenner Autobahn w Austrii. Most został zbudowany ponad 55 lat temu i osiągnął kres swojej żywotności. Od stycznia 2025 roku ruch na nim odbywa się zazwyczaj jednym pasem w każdym kierunku. Budowa nowego mostu obok istniejącego rozpoczęła się wiosną 2025 roku, a zakończenie całego projektu planowane jest na rok 2030. Koszt prac prowadzonych przez konsorcjum Strabag i Porr wynosi 217 mln €.

Austriacki operator autostrad ASFINAG opublikował kalendarz ruchu na rok 2026: przez około 180 dni zaplanowano ruch dwupasmowy (głównie latem), ale w pozostałym czasie – tylko jeden pas. Na rok 2026 ustalono 14 dodatkowych dni całkowitego zakazu ruchu dla ciężarówek powyżej 7,5 tony. Łącznie dni z zakazami: 36 w kierunku południowym i 21 – w północnym.

W pierwszym pełnym tygodniu marca przewoźnicy zderzyli się właśnie z tym reżimem: w soboty od 10 stycznia do 14 marca 2026 roku w godzinach 7:00–15:00 obowiązuje zakaz przejazdu dla ciężarówek powyżej 7,5 tony w kierunku północnym (od Sterzing do Brenner), jak wskazuje ÖAMTC (Austriacki Automobilklub). Wszystkie ciężarówki o masie powyżej 3,5 tony są zobowiązane do poruszania się lewym pasem – jest to niezbędne dla zmniejszenia obciążenia konstrukcji nośnej mostu. Naruszający przepisy są wyłapywani przez wbudowane systemy wagowe.

Równolegle w Tyrolu obowiązują inne ograniczenia: sektorowy zakaz przewozu określonych ładunków (odpady, ziemia, drewno, materiały budowlane, samochody) autostradą A12 Inntal Autobahn, zakazy nocne i weekendowe, a także dozowanie transportu ciężarowego w rejonie Kufstein–Kiefersfelden. Od 20 grudnia 2025 do 6 kwietnia 2026 roku w szeregu rejonów Tyrolu obowiązuje zakaz zjazdu z autostrady dla transportu tranzytowego – omijanie korków przez miejscowości jest zabronione.

UE i Szwajcaria podpisały historyczny pakiet. Dla ciężarówek – bez rewolucji

2 marca 2026 roku przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i prezydent Konfederacji Szwajcarskiej Guy Parmelin podpisali w Brukseli obszerny pakiet umów dwustronnych, znany jako „Bilaterals III”. Negocjacje ruszyły w marcu 2024 roku i zostały zakończone w grudniu 2024 roku.

Pakiet aktualizuje cztery już istniejące umowy: o transporcie lotniczym, o transporcie lądowym, o swobodnym przepływie osób oraz o wzajemnym uznawaniu oceny zgodności. Wprowadzane są także nowe porozumienia w obszarze bezpieczeństwa żywności, energii elektrycznej, ochrony zdrowia oraz udziału Szwajcarii w programach UE.

Jednak dla przewoźników drogowych cuda się nie wydarzyły. Szwajcaria zachowuje kluczowe odrębności narodowe: kabotaż ciężarowy w Szwajcarii jest nadal zabroniony, limit masy 40 ton pozostaje, zakazy nocne i niedzielne dla ciężarówek obowiązują, a wysokie stawki opłaty zależnej od przebiegu LSVA (Leistungsabhängige Schwerverkehrsabgabe) nigdzie nie zniknęły.

Nowością w pakiecie dotyczącym transportu lądowego jest „dynamiczne przejmowanie” przez Szwajcarię rozwoju prawa UE w odpowiednich obszarach, a także zobowiązanie Szwajcarii do utworzenia w ciągu sześciu lat organów kontrolnych ds. pomocy publicznej w sektorze transportu lądowego. Dla codziennej pracy przewoźnika zmienia to jednak niewiele w tej chwili.

Pakiet musi jeszcze zostać ratyfikowany. Po stronie UE potrzebna jest zgoda Parlamentu Europejskiego. W Szwajcarii umowy przejdą przez parlament i najprawdopodobniej zostaną poddane pod referendum – orientacyjnie w 2027 roku.