TLP podsumowuje działania w sprawie zaświadczenia A1 dla kierowców-obcokrajowców

Początek roku jest dobrym czasem na podsumowania. Jedną z kwestii podnoszonych w ubiegłym roku najczęściej przez członków TLP jako utrudniającą bieżącą działalność firm bez wątpienia była sprawa problemów w uzyskaniu zaświadczeń A1 dla kierowców – obywateli państw trzecich.

Od momentu zasygnalizowania pierwszych problemów TLP podjęło wielopłaszczyznowe działania, aby nie tylko dogłębnie wyjaśnić problem, ale również zmienić podejście ZUS. Wagę sprawy dodatkowo podnosiło wprowadzenie przez niektóre państwa członkowskie obowiązku posiadania zaświadczenia A1.

Choć kluczowe wydarzenia związane z tym problemem miały miejsce w minionym roku, to w rzeczywistości jego korzenie sięgają czerwca 2016, gdy do konsultacji został skierowany nowy poradnik ZUS ws. wydawania zaświadczeń A1. Propozycje w nim zawarte wskazywały na usztywnienie podejścia w kwestii „centrum interesów życiowych” cudzoziemca i zostały skrytykowane przez TLP jako mogące w praktyce uniemożliwić uzyskanie zaświadczenia przez kierowców.

Niedługo potem zaczęły napływać pierwsze sygnały, że niektóre z oddziałów ZUS kwestionują prawo kierowców – obywateli państw trzecich do uzyskania zaświadczenia. Za pośrednictwem członka rady nadzorczej ZUS TLP skierowało na ręce Prezes ZUS notatkę opisującą główne problemy oraz konsekwencje takiego podejścia ZUS do kwestii wydawania zaświadczeń A1. Wkrótce po tym odbyły się dwa spotkania – z Prezes ZUS – prof. Gertrudą Uścińską oraz Kierownictwem Departamentu Ubezpieczeń i Składek w Centrali ZUS. W ich efekcie ZUS przesłał do nadzorującego ministerstwa wniosek o zgodę na wprowadzenie zmian w dotychczasowej procedurze, co miało pozwolić na większą elastyczność w określaniu „centrum interesów życiowych”. Niestety, pomimo dość dużego zrozumienia dla specyfiki zawodu kierowcy ze strony ZUS, pod koniec stycznia 2017 roku otrzymaliśmy oficjalne pismo o podtrzymaniu przez resort niekorzystnych zasad.

Spowodowało to przeniesienie tematu na poziom Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W ubiegłym roku odbyło się kilka spotkań z kierownictwem tego resortu, z których pierwsze z udziałem Sekretarza Stanu Min. Stanisława Szweda miało miejsce już 24 stycznia 2017 roku. Kolejne spotkania na tak wysokim szczeblu w maju i październiku przedzielone były wymianą licznych pism, a także uzgodnieniami na poziomie roboczym z kierownictwem Departamentu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego MRPiPS. Na przeszkodzie w wydaniu korzystnego dla przewoźników stanowiska stanęła w międzyczasie niekorzystna opinia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na temat prawnej definicji „legalnego zamieszkania”. Uruchomiło to procedurę kolejnych uzgodnień międzyresortowych. W sierpniu otrzymaliśmy informację o finalizacji prac nad nowymi wytycznymi przez MRPiPS. Niestety, zostały one zaprezentowane pod koniec października i okazały się być nowym wzorem formularza o miejscu zamieszkania cudzoziemca, do którego w pierwszych dniach listopada przekazaliśmy szereg uwag. Wnioskowaliśmy wtedy również o opracowanie jasnych, przejrzystych dla ubezpieczonego i płatnika kryteriów wydawania zaświadczenia.

Równolegle do wymiany pism z poszczególnymi resortami staraliśmy się podnosić problem podczas wszelkich konferencji, jak chociażby Kongres Mobilności Pracy, Forum Współpracy ZUS czy konferencja migracyjna organizowana przez MSWiA. Dzięki przedstawieniu wagi problemu Posłom, udało się uzyskać poparcie dla naszych działań w postaci interpelacji poselskiej skierowanej do Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej.

Zdecydowaliśmy się również zainteresować tematem media, których aktywność w sierpniu i wrześniu zaowocowała zainteresowaniem Ministerstwa Rozwoju. Zainteresowanie to zintensyfikowane zostało po październikowym spotkaniu TLP z Premierem Mateuszem Morawieckim. 19 grudnia 2017 roku podczas posiedzenia Zespołu ds. Doskonalenia Regulacji Gospodarczych w Ministerstwie Rozwoju usłyszeliśmy, że ma ono charakter stałego, pogłębionego dialogu, w którym uwzględnia się stanowisko przedsiębiorców.

W styczniu otrzymaliśmy nieoficjalną informację, że dotychczasowe działania TLP, prawdopodobnie przyniosą przełom w sprawie wydawania druków A1. Liczymy, że w najbliższym czasie będziemy się mogli podzielić oficjalnymi rozwiązaniami, które odzwierciedlają zgłaszane przez nas postulaty i pozwolą firmom na uzyskiwanie zaświadczeń A1 bez komplikacji.

Niezależnie od prób uporządkowania sytuacji w kraju prowadziliśmy prace związane z niekorzystną zmianą rozporządzenia 883/2004 o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzenia wykonawczego procedowaną przez instytucje Unii Europejskiej. W naszej opinii kształt zaproponowanych zmian uniemożliwi otrzymanie zaświadczenia A1 dla kierowcy w transporcie międzynarodowym, w kraju – siedzibie przedsiębiorstwa. Co więcej, zmiana ta dotknie nie tylko kierowców – obywateli państw trzecich, ale również tych posiadających obywatelstwo naszego kraju. Jedną z najbardziej bulwersujących propozycji jest prawo organu ubezpieczeniowego jednego kraju uznania za właściwy do ubezpieczenia innego kraju. Oznacza to, że na podstawie złożonego przez przedsiębiorcę wniosku polski ZUS będzie mógł uznać, że to np. we Francji powinniśmy odprowadzać składki za danego kierowcę. O dalszych pracach nad zmianą rozporządzenia 883/2004 będziemy Państwa informować.

Warto również dodać, że mając na względzie wagę problemów związanych z zabezpieczeniem społecznym dla branży TLP w ubiegłym roku wprowadziło swojego przedstawiciela – mec. Joannę Jasiewicz do Komitetu Doradczego ds. Systemów Zabezpieczenia Społecznego na poziomie UE.

Źródło: TLP, Oprac.: Joanna Rutkowska