Upadłości w I kw. 2016 r. W transporcie znacznie lepiej

Coface przygotował raport po pierwszym kwartale 2016 roku nt. upadłości i restrukturyzacji firm w Polsce. W materiale szeroko skomentowano zmiany w prawie upadłościowym obowiązujące od początku br. oraz przedstawiono statystyki w nowym ujęciu. Największą poprawę zanotowano w transporcie i budownictwie. Gorzej poradzili sobie producenci maszyn, urządzeń i urządzeń elektrycznych oraz artykułów spożywczych i napojów. 

*Wyniki za I kwartał 2016 nie są ostateczne i należy się jeszcze spodziewać wzrostu o kilkanaście przypadków. Jednak dane sprzed roku, do których liczony jest ostatni wzrost procentowy r./r., pochodzą także z końca marca, co zapewnia rzetelność porównań statystycznych. Dane historyczne, dotyczące lat 2008-2014, pokazują wyniki znane na koniec każdego roku.
Należy zwrócić uwagę, że od 1 stycznia 2016 r. zmianie uległy dotychczasowe przepisy w prawie upadłościowym – wprowadzono nowe prawo restrukturyzacyjne. Głównym celem postępowania restrukturyzacyjnego, oprócz zaspokojenia wierzycieli, jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli.

Istotną zmianą jest także fakt, że w obecnym prawie, postępowaniu restrukturyzacyjnemu podlegają zarówno firmy niewypłacane, jak i zagrożone niewypłacalnością, w związku z tym nowe statystyki pokazują nie tylko liczbę bankrutów, ale także firm zagrożonych bankructwem. Wcześniej obowiązujące prawo umożliwiało ogłoszenie upadłości układowej tylko wobec firmy faktycznie niewypłacalnej.

• W I kwartale 2016 r. sądy wydały 136 postanowień upadłościowych i restrukturyzacyjnych polskich przedsiębiorstw (wg danych na dzień 31 marca br.)

• 136 postanowień to liczba o 26 proc. niższa od wyniku po I kw. 2015 r. (także z końca marca)

• Spadek liczby postanowień upadłościowych i restrukturyzacyjnych jest w dużej mierze następstwem nowelizacji prawa upadłościowego

• Wzrost liczby postępowań upadłościowych i restrukturyzacji w produkcji maszyn, urządzeń i urządzeń elektrycznych oraz artykułów spożywczych i napojów

• Największy spadek liczby postępowań upadłościowych i restrukturyzacji w transporcie

• Świadomość przedsiębiorców w wykorzystaniu prawa restrukturyzacyjnego będzie rosnąć

• W ciągu dwóch pierwszych miesięcy 2016 r. postepowania o upadłościach konsumenckich zdominowały polskie sądy i tego typu bankructw orzeczono ponad 5 razy więcej niż upadłości i restrukturyzacji przedsiębiorstw

• W 2016 r. klimat dla biznesu będzie sprzyjający, a rok zakończy się spadkiem liczby postępowań upadłościowych i restrukturyzacji przedsiębiorstw o 4 proc.

Grzegorz Sielewicz, główny ekonomista Coface w Polsce

Następstwa nowelizacji prawa upadłościowego

Pomimo że tegoroczny spadek liczby postanowień upadłościowych i restrukturyzacyjnych przedsiębiorstw o 26 proc. w porównaniu z pierwszym kwartałem ubiegłego roku wydaje się wynikiem imponującym, to jednak w większości spowodowany jest zmianami w polskim prawie upadłościowym i restrukturyzacyjnym. Nowe regulacje prawne zakładają oddzielenie postępowań restrukturyzacyjnych od upadłościowych. Jednym z nadrzędnych celów nowej legislacji jest ułatwianie przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej odzyskania możliwości sprawnego prowadzenia biznesu.

Trzy pierwsze miesiące obowiązywania nowej ustawy są zbyt krótkim okresem, w którym można byłoby wnioskować czy zmiana prawa rzeczywiście sprzyja korzystaniu z tego narzędzia naprawy przez firmy borykające się z ciężką sytuacją płynnościową. Spośród ogłoszonych restrukturyzacji przedsiębiorstw cztery przypadki dotyczyły przyspieszonego postępowania układowego, jeden zwykłego postępowania układowego i także jeden postępowania sanacyjnego. Jednocześnie ze względu na przesunięcie czasowe pomiędzy złożeniem wniosku a ogłoszeniem faktycznej upadłości i restrukturyzacji w pierwszym kwartale tego roku pojawiły się także bankructwa orzeczone jeszcze na podstawie poprzedniego prawa upadłościowego. Sama zmiana prawa przyczyniła się do zmian organizacyjnych w polskich sądach.

Znaczna liczba bankructw konsumenckich

Ubiegłoroczna zmiana prawa dotyczącego upadłości konsumenckich nadal powoduje, że sądy otrzymują znaczną liczbę wniosków o orzeczenie bankructw osób indywidualnych. Gdy w kilkuletnim okresie obowiązywania poprzedniej ustawy o upadłościach osób, które nie prowadziły działalności gospodarczej było zaledwie kilkadziesiąt postanowień, to w 2015 roku, czyli od kiedy obowiązuje nowe prawo – ogłoszono 2112 upadłości konsumenckich w porównaniu do 750 bankructw przedsiębiorstw. Z kolei w ciągu dwóch pierwszych miesięcy tego roku postepowania o upadłościach konsumenckich zdominowały polskie sądy i tego typu bankructw orzeczono ponad 5 razy więcej niż upadłości i restrukturyzacji przedsiębiorstw.

PROGNOZY: Świadomość przedsiębiorców w wykorzystaniu prawa restrukturyzacyjnego będzie rosnąć. Klimat dla biznesu będzie sprzyjający.

W kolejnych kwartałach powinniśmy obserwować rosnącą świadomość przedsiębiorców odnośnie możliwości wykorzystania środków naprawczych zapewnionych przez nowe prawo restrukturyzacyjne i tym samym stopniowo zwiększającą się liczbę postępowań restrukturyzacyjnych zwłaszcza, że sanacja przedsiębiorstwa ma pierwszeństwo przed postępowaniem upadłościowym.

Niemniej jednak, uwzględniając wymieniony powyżej wpływ zmian legislacyjnych na liczbę upadłości i restrukturyzacji, należy zauważyć, że sytuacja mikroekonomiczna w Polsce ulega dalszej poprawie. Solidne tempo rozwoju polskiej gospodarki, jedno z wyższych w Unii Europejskiej, poprawa na rynku pracy, wzrost wynagrodzeń i niska inflacja wspiera wzrost konsumpcji gospodarstw domowych, podczas gdy przedsiębiorstwa aktywne na rynkach zagranicznych korzystają ze zwiększającej się wymiany handlowej, zwłaszcza na naszym głównym kierunku eksportowym – stopniowo ożywającej gospodarczo strefie euro. W zeszłym roku nasz eksport wzrósł o blisko 8 proc., a na rynki UE dynamika wzrostu przekroczyła 10 proc. Polska gospodarka pozostaje zależna od sytuacji globalnej i nastrojów na rynkach zagranicznych, gdzie wystąpienie ewentualnych zawirowań może mieć negatywny wpływ na poziom lokalnego wzrostu gospodarczego i tym samym otoczenie makroekonomiczne, w jakim działają polskie przedsiębiorstwa. Spodziewamy się jednak, że sytuacja gospodarcza i klimat dla biznesu pozostaną w Polsce sprzyjające, a ten rok zakończy się spadkiem upadłości i restrukturyzacji przedsiębiorstw o 4 proc.

 
Charakterystyka upadłości i restrukturyzacji w TRANSPORCIE:

Niska liczba postępowań upadłościowych i restrukturyzacji firm branży transportowej jest zasługą splotu pozytywnych czynników. Sektor korzysta na utrzymujących się niskich cenach ropy, poprawiającej się sytuacji makroekonomicznej nie tylko w Polsce, ale także w strefie euro, gdzie polska branża transportu drogowego świadczy zarówno usługi transgraniczne jak i wewnątrzkrajowe. Przewoźnicy starają się radzić sobie z trudnościami na rynkach zagranicznych, w tym działaniami protekcjonistycznymi niektórych krajów Unii Europejskiej. Przedłużone porozumienie na przewozy towarów pomiędzy Polską a Federacją Rosyjską daje możliwość zwiększenia zleceń transportowych dla polskich przewoźników, jednak rosyjski popyt nadal będzie hamowany przez recesję tamtejszej gospodarki. Liczba postępowań upadłościowych i restrukturyzacji w transporcie może wzrosnąć na przestrzeni tego roku. Marże ograniczane są przez utrzymującą się wysoką konkurencję, jednak obecnie największym zagrożeniem wydaje się kryzys imigracyjny i zmaterializowanie ryzyka istotnych ograniczeń w przewozie frachtów w Unii Europejskiej w ramach strefy Schengen. Zarówno wydłużony czas realizacji transportu, jak i wyższe koszty operacyjne wpłynęłyby negatywnie na firmy w branży, co mogłoby się przyczynić do ich upadłości.