Analizy

Warszawa opuszcza „żelazną kurtynę” na swojej wschodniej granicy. W nocy z czwartku 11 września na piątek 12 września 2025 roku Polska całkowicie wstrzymuje ruch przez wszystkie przejścia graniczne z Białorusią, w tym drogowe i kolejowe. Oficjalnie środek ten został nazwany tymczasowym i związanym z zapewnieniem bezpieczeństwa podczas rosyjsko-białoruskich manewrów wojskowych „Zapad-2025”. Jednak dla tysięcy przewoźników i całej branży logistycznej to tektoniczny wstrząs, który już teraz grozi chaosem, wielomilionowymi stratami i całkowitą rewizją utartych szlaków.

Litewskie Stowarzyszenie Innowacji Transportowych oświadczyło, że konieczne jest uczynienie sektora transportu priorytetem i przedstawiło rekomendacje rządowi. CargoNews publikuje pełną treść komunikatu Stowarzyszenia.

W minionym tygodniu branża transportowo-logistyczna w Europie stanęła w obliczu szeregu ważnych wydarzeń, które mają bezpośredni wpływ na działalność przewoźników. Kluczowymi tematami było wejście w życie nowego unijnego systemu kontroli celnej, trwające strajki i blokady na kluczowych trasach, a także napięta sytuacja na wschodnich granicach Unii Europejskiej.

Niemal trzy dekady po jednej z najbardziej kontrowersyjnych prywatyzacji w historii Wielkiej Brytanii, brytyjski system kolejowy przechodzi radykalną transformację. Wraz z uruchomieniem modelu Great British Railways (GBR), Zjednoczone Królestwo w istocie przywraca kontrolę państwa nad swoimi kolejami. Ten ruch, zainicjowany przez „Plan Williams-Shapps” i kontynuowany przez nowy rząd, oznacza koniec skomplikowanego i często krytykowanego systemu franczyzowego, zapowiadając nową erę zintegrowanej i odpowiedzialnej kolei. Ale czym tak naprawdę jest GBR i czy ten model rozwiąże głęboko zakorzenione problemy brytyjskich kolei?

Estonia ogłosiła plany zakupu do pięciu regionalnych pociągów pasażerskich dla przyszłej magistrali Rail Baltica. Składy te mają obsługiwać lokalne przystanki wzdłuż osi Tallinn–Pärnu–granica z Łotwą. Na razie mowa jest wyłącznie o ruchu regionalnym: międzynarodowy operator, który będzie odpowiadał za połączenia kolejowe między krajami bałtyckimi a Polską, nie został jeszcze wyznaczony. Władze otwarcie przyznają: to kwestia wciąż otwarta i dyskusyjna. Sam zakup pociągów to jednak pierwszy praktyczny krok ku temu, by Rail Baltica zaczęła przygotowywać się do realnej eksploatacji.

Jesienią 2025 roku Bałtyk otrzyma to, na co czekał od dwóch dekad: pełnowartościową drogę ekspresową Via Baltica, łączącą Warszawę z Kownem, a dalej z Rygą i Tallinem. Dwa ostatnie „wąskie miejsca” – obwodnica Łomży po stronie polskiej oraz odcinek litewskiej trasy A5 do granicy – zostaną ukończone do końca przyszłego roku. To wydarzenie zmienia nie tylko logistykę, ale także strategiczną stabilność całego regionu.

Grupa ACE Logistics rozpoczęła budowę nowego terminala logistycznego w pobliżu Kowieńskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Projekt osiągnął już etap montażu dachu – na obiekcie zawieszono tradycyjny „sarikapärg”, symboliczny wieniec oznaczający zakończenie konstrukcji nośnych. Według firmy terminal ma być nowoczesny, z rozbudowanymi możliwościami obsługi ładunków i powierzchniami biurowymi.

Międzynarodowa Unia Transportu Drogowego (IRU) w pilnym liście zwróciła się do Komisji Europejskiej o wprowadzenie sześciomiesięcznego „okresu przejściowego” (grace period) w stosowaniu ICS2 Release 3 dla transportu towarów drogą lądową. Organizacja ostrzega przed ryzykiem poważnych zakłóceń na zewnętrznych granicach lądowych od 1 września 2025 r. – daty, kiedy rozszerzenie systemu na transport drogowy i kolejowy staje się obowiązkowe.

Od 12 października 2025 roku Europa uruchamia Entry/Exit System (EES) – największą od dziesięcioleci reformę kontroli na zewnętrznych granicach strefy Schengen. To nie jest tylko cyfrowe zastąpienie stempli w paszportach. Nowy mechanizm zmienia sposób ewidencji pobytu cudzoziemców, wprowadza biometrię i automatycznie liczy zasadę „90/180”. Dla milionów podróżnych – od turystów po kierowców ciężarówek – oznacza to nowe procedury. A dla logistyki i biznesu – konieczność przemyślenia procesów planowania transportu międzynarodowego.

Od października 2025 roku Stany Zjednoczone wprowadzają wielopoziomowy system opłat portowych, skierowany na powiązania żeglugowe z Chinami oraz – osobno – na przewoźników samochodowych (Ro-Ro) zbudowanych za granicą. Jest to część szerszej polityki „odbudowy amerykańskiej przewagi morskiej”, ujętej w dekrecie prezydenckim i finalnych działaniach USTR w ramach dochodzenia na podstawie §301. Przez pierwsze 180 dni po ogłoszeniu stawka wynosi zero, a realne naliczanie rozpoczyna się 14 października 2025 r. Cel został jasno wskazany: zmniejszyć zależność od chińskiego przemysłu stoczniowego, pobudzić zamówienia w USA i wyrównać warunki konkurencji dla amerykańskiej branży.